Bogdan Miś: Działo się (294)

22.06.2021

Kolejny tydzień przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

23 czerwca

1784Ameryka ma pierwszego lotnika balonowego! Sensacja: został nim w Baltimore… 13-letni Edward Warren, który ochotniczo wzniósł się w powietrze klasycznym balonem na ogrzane powietrze, skonstruowanym przez miejscowego prawnika, Petera Carnesa. Sam konstruktor nie zdołał wykonać lotu, więc skorzystał z oferty chłopca. Który tym sposobem przeszedł do historii.

1943 – Urodził się Vinton Gray Cerf – matematyk i informatyk amerykański, uważany za jednego z ojców Internetu. W latach 1976-1982 odegrał kluczową rolę w opracowaniu protokołu modelu TCP/IP. Jako wiceprezes MCI Digital Information Services od 1982 do 1986 kierował rozwojem MCI Mail — pierwszego komercyjnego serwisu poczty elektronicznej podłączonego do Internetu. Ma liczne doktoraty h.c., Nagrodę Turinga i wiele innych wyróżnień. 8 września 2005 Google Inc. ogłosiło, że angażuje Cerfa jako „wiceprezesa i naczelnego ewangelistę Internetu”.

Jonas Edward Salk

1995 – Zmarł Jonas Edward Salk (ur. 28 października 1914) – wirolog, wynalazca szczepionki przeciw grypie i twórca jednej ze szczepionek przeciw paraliżowi dziecięcemu (wirus polio). W 1962 r. – udoskonaloną szczepionkę przeciwko polio zaaplikował sobie i synom, co przekonało Amerykanów do masowego szczepienia przeciwko polio. Do 1962 roku zaszczepiła się ponad połowa mieszkańców USA do 40 roku życia, a zachorowalność spadła o 86 procent.

24 czerwca

Biblioteka Sainte-Geneviève w Paryżu

1875 – Zmarł Henri Labrouste (ur. 11 maja 1801) – sławny francuski architekt. W swoich projektach używał w bardzo nowatorski sposób elementów konstrukcyjnych z żeliwa. Jego główne dzieła to: Bibliothèque Sainte-Geneviève, zbudowana w latach 1843-1850 w Paryżu, czytelnia przy Bibliothèque Nationale de France przy Rue Richelieu, Paryż, zbudowana w latach 1862-1868, oraz seminarium w Rennes.

1915 – Urodził się Sir Fred Hoyle (zm. 20 sierpnia 2001) – brytyjski astronom, kosmolog, matematyk i astrofizyk teoretyczny. Autor licznych prac dotyczących budowy wewnętrznej i ewolucji gwiazd oraz właściwości materii międzygwiazdowej. Twórca teorii akrecji materii międzygwiazdowej przez gwiazdy oraz twórca wraz z H. Bondim tzw. teorii ciągłej kreacji (powstawania) materii we Wszechświecie. Współtwórca (wraz z Thomasem Goldem) modelu stanu stacjonarnego (Steady State Theory), do której w 1948 opracował podstawy matematyczne. Wspólnie z Williamem Fowlerem oraz Geoffreyem i Margaret Burbidge’ami przedstawił serię pionierskich prac na temat powstawania pierwiastków ciężkich w procesach jądrowych we wnętrzu gwiazd. Owa słynna teoria stanu stacjonarnego została odrzucona przez naukę na rzecz teorii Wielkiego Wybuchu. Trochę szkoda, bo rozwiązanie było naukowo bardzo eleganckie…

1943 – dr William Randolph Lovelace II wyskoczył z bombowca B-17 lecącego na wysokości 12 800 m w celu przetestowania awaryjnego zespołu tlenowego, który zaprojektował z kolegami. To był jego pierwszy skok spadochronowy w życiu. Kiedy otworzył spadochron, nagłe spowolnienie sprawiło, że utracił przytomność. Stracił rękawiczkę, a w temperaturze poniżej zera odmroził dłoń. Wylądował po prawie 24 minutach lotu. Jego wyczyn doprowadził do opracowania automatycznych urządzeń do otwierania spadochronów.

25 czerwca

Elena Lucrezia Cornaro Piscopia

1678 – Pierwsza kobieta w historii uzyskała stopień naukowy doktora. Była nią Elena Lucrezia Cornaro Piscopia (ur. 5 czerwca 1646, zm. 26 lipca 1684) – włoska arystokratka, matematyczka i filozofka. Znała biegle siedem języków, grała na harfie, klawesynie i skrzypcach, komponowała i śpiewała. Na Uniwersytecie Padewskim. była w latach 1672–1678 pierwszą kobietą-studentką teologii. Otrzymała tytuł magistra, a następnie 25 czerwca 1678 stopień doktora filozofii. Do śmierci wykładała matematykę na Uniwersytecie Padewskim. Znajduje się tam dziś jej posąg z marmuru. Aż do drugiej połowy XX wieku żadna inna kobieta nie uzyskała doktoratu na tym uniwersytecie.

1876 – Zdecydowanie zwycięstwo Indian pod wodzą Szalonego Konia (Tashunka Witko) i Siedzącego Byka (Tatanka Yotanka) nad wojskiem amerykańskim w bitwie nad Little Big Horn w Montanie pomiędzy żołnierzami 7 Regimentu Kawalerii US Army dowodzonymi przez ppłk. George’a A. Custera, a Indianami północnoamerykańskimi, głównie Dakotami. Indianie bitwę wygrali, wszyscy uczestniczący w niej żołnierze czołowych kompanii 7. regimentu oraz towarzyszący im cywile zginęli, ale nie powstrzymało to podboju Wielkich Równin i Gór Czarnych przez białych Amerykanów.

1949 – Ogłoszono odkrycie neomycyny, nowego potężnego antybiotyku. Neomycynę odkryli w 1949 roku mikrobiolog Selman Waksman i jego student Hubert Lechevalier. Do lecznictwa została wprowadzona w 1952 roku przez firmę farmaceutyczną Lundbeck. Wskazania neomycyny, to zakażenia skóry, aparatu ochronnego oka, uszu (zwłaszcza wywołane przez gronkowce np. czyraczność, liszajec zakaźny) oraz przygotowanie do zabiegu chirurgicznego na jelicie.

26 czerwca

1956 – Urodził się Bernard Anthony Harris Jr., amerykański lekarz i astronauta, pierwszy Afroamerykanin, który odbył w 1995 roku „spacer” w otwartym Kosmosie. Przedtem był członkiem załogi Spacelab (1993).

1974 – Tego dnia o godzinie 8:01 pierwszy w historii produkt opatrzony kodem kreskowym – guma do żucia Wrigley – przeszedł przez skaner kodów kreskowych i wykorzystując system UPC (Universal Product Code) został zarejestrowany w kasie Działo się to w mieście Troy w Ohio. System UPC został rok wcześniej wdrożony w supermarketach USA i Kanady.

Joe („Lick”) Licklider

1990 – Zmarł Joseph Carl Robnett Licklider (ur. 11 marca 1915), amerykański informatyk, jeden z pionierów sieci informatycznych. Zajmował się psychoakustyką, w trakcie zimnej wojny pracował przy projekcie SAGE (pierwsza w dziejach sieć komputerowa, oddana do eksploatacji w lipcu 1958 roku w McGuire Air Force Base, tworzona od roku 1952 przez IBM współpracy z MIT; cel wojskowy). Prowadził m.in. prace nad wielozadaniowością i podziałem czasu w systemach operacyjnych oraz sieciami komputerowymi.

27 czerwca

1806 – Urodził się Augustus De Morgan (zm. 18 marca 1871) – angielski matematyk i logik. W latach 1828–1831 i 1836–1866 był profesorem matematyki w londyńskim University College. Zajmował się głównie logiką formalną i teorią szeregów – badając sylogistykę jako jeden z pierwszych doszedł do podstawowej problematyki algebry logiki i teorii relacji. Zwrócił uwagę na prawa, nazwane później od jego nazwiska prawami De Morgana (jedno z nich: zaprzeczeniem zdania „a lub b” jest zdanie nieprawda, że a i nieprawda, że b).

Sophie Germain

1831 – Zmarła na raka piersi Marie-Sophie Germain (ur. 1 kwietnia 1776) – wielka francuska matematyczka. Matematyką zainteresowała się w wieku 13 lat, mimo silnych oporów ze strony rodziców. Gdy w 1795 roku założono Ecole Polytechnique, system działalności uczelni zapewniał dostęp do notatek z wykładów każdemu, kto o nie poprosił (także zatem kobietom, których wówczas nie przyjmowano). W ten sposób Sophie zdobyła notatki z wykładów i pod nazwiskiem Le Blanc napisała do Lagrange’a, jednego z najlepszych ówczesnych matematyków na świecie. Orientując się, że ma do czynienia z talentem matematycznym pierwszej wody, Lagrange wymógł na Germain spotkanie i, pomimo że tajemniczy Le Blanc okazał się kobietą, został jej nauczycielem. Największe osiągnięcia Germain dotyczą teorii liczb i teorii sprężystości.

1978 – Rozpoczęła się misja kosmiczna statku Sojuz 30 z pierwszym (i jedynym jak dotychczas) polskim kosmonautą Mirosławem Hermaszewskim na pokładzie, piąty udany załogowy pojazdu Sojuz na stację orbitalną Salut 6. Był to drugi lot kosmiczny zorganizowany w ramach międzynarodowego programu badań kosmicznych Interkosmos. Lot trwał w dniach 27 czerwca – 5 lipca 1978.

28 czerwca

1859 – W angielskim Newcastle upon Tyne odbyła się pierwsza w historii wystawa psów rasowych. Zaprezentowano na niej dobrze znane psie rasy, takie jak pointery, setery i spaniele.

1875 – Urodził się Henri Léon Lebesgue (zm. 26 lipca 1941) – wielki francuski matematyk. Twórca nowoczesnego ujęcia teorii miary i całki, zwanych na jego cześć miarą Lebesgue’a i całką Lebesgue’a. Prowadził również badania w teorii szeregów Fouriera i topologii – jedno z podstawowych pojęć teorii wymiaru nosi dziś nazwę wymiaru Lebesgue’a.

Wbicie ostatniego gwoździa pod budowę Kolei Transkanadyjskiej

1886 – Pierwszy pociąg osobowy wyruszył z Montrealu i 4 lipca dotarł do Port Moody w Kolumbii Brytyjskiej nowo zbudowaną Koleją Transkanadyjską. Budowa kolei była realizacją jednej z obietnic wyborczych, jakie poczynili konserwatyści w wyborach do pierwszego Parlamentu Kanady. Była także jednym z elementów umowy pomiędzy Kanadą a Kolumbią Brytyjską w czasie negocjacji o przystąpieniu tej kolonii do Konfederacji Kanady.

29 czerwca

Jacques Cartier

1534 – Francuz Jacques Cartier korsarz, podróżnik i odkrywca, znany z licznych wczesnych odkryć na terytorium dzisiejszej Kanady, syn urzędnika z Saint-Malo. jako pierwszy Europejczyk wylądował na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie. W roku 1534 wyruszył na poszukiwanie zachodniej drogi morskiej do Azji, opłynął Nową Fundlandię i wpłynął do Zatoki Świętego Wawrzyńca. Następnie 26 czerwca tego roku odkrył Wyspy Magdaleny, a 29 czerwca Wyspę Księcia Edwarda. Dotarł wreszcie do stałego lądu. Na półwyspie Gaspé uroczyście wziął odkryty kraj w posiadanie Francji.

1860 – Zmarł Thomas Addison (ur. w kwietniu 1793) – angielski lekarz. Był anatomopatologiem i autorem prac o zapaleniu płuc, gruźlicy i anemii. Sławę zyskał dzięki opisowi cisawicy, nazwanej z czasem chorobą Addisona, trafnie uznawszy ją za skutek nieprawidłowego funkcjonowania nadnerczy. Opisał także niedokrwistość złośliwą, inaczej zwaną chorobą Addisona-Biermera. Znany z poświęcenia, z jakim badał to schorzenie, cieszył się również wielkim uznaniem jako wykładowca.

1916 – Został oblatany Boeing Model 1 (B&W Seaplane) – dwupłatowy, jednosilnikowy wodnosamolot, pierwszy zbudowany w zakładach Boeinga.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com