07.06.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
8 czerwca
1937 – We Frankfurcie nad Menem odbyło się prawykonanie kantaty scenicznej Carmina Burana Carla Orffa, opartej na średniowiecznym zbiorze pieśni. Orff zdecydował się napisać muzykę całkiem od nowa, mimo że niektóre rękopisy zawierają zapis muzyczny, który został częściowo odczytany. Carmina Burana to prawdopodobnie najbardziej znany utwór muzyczny skomponowany w Niemczech w okresie nazistowskim. Początkowo kompozycja była jednak potępiana przez niemieckich krytyków jako dzieło „zdegenerowane”. Czy politycy, wypowiadający się na temat sztuki, nie wiedzą, że poważnie ryzykują totalnym ośmieszeniem?
1949 – W Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Rok 1984 George’a Orwella, literacka kwintesencja totalitaryzmu.
2008 – Robert Kubica jako pierwszy Polak w historii wygrał wyścig Formuły 1 – GP Kanady 2008.
9 czerwca
1534 – Jacques Cartier (francuski korsarz, podróżnik i odkrywca, znany z licznych wczesnych odkryć na terytorium dzisiejszej Kanady) jako pierwszy Europejczyk wpłynął na Rzekę Świętego Wawrzyńca w dzisiejszej Kanadzie. Następnie 26 czerwca tego roku odkrył Wyspy Magdaleny, a 29 czerwca Wyspę Księcia Edwarda. Dotarł wreszcie do stałego lądu. Na półwyspie Gaspé uroczyście wziął odkryty kraj w posiadanie Francji.
1781 – Urodził się George Stephenson (zm. 12 sierpnia 1848) – brytyjski inżynier, który jako pierwszy zaprojektował współczesną lokomotywę parową; uważany jest za „ojca kolei parowych”.
1959 – Zwodowano podwodny okręt atomowy USS George Washington, pierwszy przenoszący pociski balistyczne.
10 czerwca
1692 – W Salem w Massachusetts powieszono pierwszą spośród 18 skazanych na śmierć „czarownic”. Jedna z najsłynniejszych bezsensownych egzekucji o tle religijnym. Niestety, to też element historii cywilizacji człowieka.
1832 – Urodził się Nicolaus August Otto (zm. 26 stycznia 1891) – samouk, wynalazca nazwanego na jego cześć silnika Otta (silnik o zapłonie iskrowym). Nigdy nie ukończył wyższej szkoły, jednakże otrzymał później tytuł doktora honoris causa.
1906 – Zmarła Mary Corinna Jacobi z domu Putnam (ur. 31 sierpnia 1842) – amerykańska lekarka, pisarka i sufrażystka, pierwsza kobieta, która otrzymała członkostwo amerykańskiej Akademii Medycyny. W 1872 założyła Stowarzyszenie Poparcia dla Medycznego Kształcenia Kobiet i była jego przewodniczącą w latach 1874-1903. W 1873 poślubiła dr Abrahama Jacobiego, nazwanego „ojcem amerykańskiej pediatrii”. Była uważana za najwybitniejsza lekarkę swoich czasów.
11 czerwca
1292 – Zmarł (w wieku min. 72 lat, ale i data urodzin i zgonu jest wątpliwa) Roger Bacon, angielski franciszkanin, zwany doctor mirabilis (łac. dosł. wspaniały nauczyciel); filozof średniowieczny, uznawany za skrajnego empirystę. Czasem opisywany jako jeden z najwcześniejszych europejskich zwolenników nowoczesnej metody naukowej, zainspirowany pracami islamskich naukowców.
1895 – Wystartował pierwszy długodystansowy rajd samochodowy Paryż-Bordeaux-Paryż o długości 1178 km. Zwyciężył Francuz Émile Levassor na samochodzie spalinowym Panhard-Levassor.
1928 – Odbył się w Niemczech pierwszy w dziejach lot statku powietrznego z napędem rakietowym. Był to bezogonowy szybowiec z dwoma rakietami na paliwo stałe, opracowany i opracowany przez Alexandra Martina Lippischa (niemiecki naukowiec, pionier badań w zakresie aerodynamiki, 1894-1976).
12 czerwca
1817 – Niemiec Karl Drais odbył pierwszą jazdę na skonstruowanym przez siebie drewnianym pierwowzorze roweru.
1979 – Gossamer Albatross, samolot napędzany wyłącznie ludzką siłą przeleciał przez kanał La Manche. Kolarz Bryan Allen pedałował. Samolot został zaprojektowany i zbudowany przez zespół kierowany przez Paula B. MacCready’ego, znanego amerykańskiego inżyniera aeronautyki.
1837 – Brytyjscy wynalazcy William Cooke i Charles Wheatstone otrzymali patent na swój telegraf elektromagnetyczny. Ich wynalazek został wprowadzony do służby publicznej w 1839 roku, pięć lat przed bardziej znanym telegrafem Morse’a.
13 czerwca
1831 – Urodził się James Clerk Maxwell (zm. 5 listopada 1879) – szkocki fizyk i matematyk, laureat Medalu Rumforda (1860). Zajmował się elektrodynamiką, optyką i teorią barw, mechaniką nieba oraz termodynamiką, zwłaszcza kinetyczną teorią gazów. Maxwell uchodzi za największego fizyka XIX wieku i jednego z największych fizyków wszech czasów. W co najmniej dwóch rankingach znalazł się na podium – zaraz za Einsteinem i Newtonem.
2001 – Zarejestrowano Prawo i Sprawiedliwość. To już 21 lat… i może starczy?
2013 – Sąd Najwyższy USA orzekł jednomyślnie, że naturalnie występujące sekwencje DNA nie mogą być patentowane, zamykając sprawę ACLU-Myriad Genetics. Orzeczenie unieważniło szereg patentów, nie rozstrzygając jednak możliwości patentowania niewystępujących w przyrodzie sekwencji cDNA.
14 czerwca
1751 – Papież Benedykt XIV (Prospero Lorenzo Lambertini) ogłosił encyklikę A Quo Primum o sytuacji Żydów w Polsce. Negatywnie oceniając wpływ Żydów na chrześcijan, łaskawie przypomina, że nie trzeba stosować wobec nich przemocy: Nie trzeba prześladować Żydów, ani ich zabijać, ani unikać. Papież domaga się natomiast pozbawienia Żydów publicznych urzędów oraz władzy nad ludnością chrześcijańską. Zapewnia przy tym o wsparciu: My zaś obiecujemy Wam, że gdy trzeba będzie, to wypełnimy to zadanie z Duchownymi, którzy należą do waszej zwierzchności, dzięki którym może dojść do tego, że ta zakała i hańba zostanie usunięta ze szlachetnego Królestwa Polskiego.
1864 – Urodził się Alois Alzheimer, niemiecki psychiatra (zm. 1915). Czego dokonał? Jakoś zapomniałem
1966 – Watykańska Kongregacja Doktryny Wiary z upoważnienia papieża Pawła VI ogłosiła, że Indeks ksiąg zakazanych nie ma już mocy wiążącej, natomiast zachowuje swoją wartość moralną jako ostrzeżenie przed treściami szkodliwymi dla wiary i dobrych obyczajów, a przestrzeganie Indeksu odtąd jest kwestią sumienia wiernych. Dziś ten spis to w zasadzie świetna reklama, ale niektóre zawarte w nim pozycje są po prostu nudne…
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
