19.07.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
20 lipca
1683 – Angielski astronom John Flamsteed dostrzegł jako pierwszy kometę jednopojawieniową C/1683 O1, zwaną Kometą Wiktorii Wiedeńskiej (pojawiła się w czasie, gdy król Jan Sobieski wyruszał na wojnę z Turcją). Kometa nigdy więcej nie pojawi się w naszym układzie.
1898 – Odbyła się pierwsza sportowa relacja radiowa, przeprowadzona przez Guglielmo Marconiego z regat żeglarskich. Nie jest pewne, czy Marconi rzeczywiście jako pierwszy wynalazł radio; ale nie ulega wątpliwości, że był pierwszym sprawozdawcą sportowym. Też powód do chwały.
1969 – Lądownik Apollo 11 z astronautami Neilem Armstrongiem i Buzzem Aldrinem osiadł na Księżycu. Oglądałem całą noc transmisję telewizyjną. Prawdę mówiąc, nic nie było widać. Ale fakt, że Polska transmitowała wydarzenie jako jedyna w krajach Paktu Warszawskiego był wielce znaczący.
21 lipca
356 p.n.e. – Szewc Herostrates spalił świątynię Artemidy w Efezie. Chciał zdobyć wieczną sławę, to był jedyny motyw jego czynu. I zdobył. Ale chyba należy wątpić, czy na takiej właśnie sławie mu zależało: sławie buca i idioty. Warto zauważyć, że dziś zdobywa się sławę (ale chyba jednak nie wieczną, na szczęście) znacznie łatwiej; na przykład wystarczy sobie zrobić usta na tzw. glonojada i fałszywie zaśpiewać jakąś idiotyczną piosenkę… Czasami jeszcze dla ugruntowania tej sławy trzeba po pijanemu wjechać samochodem w mur.
1946 – James Davidson na myśliwcu McDonnell FH-1 Phantom dokonał pierwszego w historii udanego startu samolotem odrzutowym z pokładu lotniskowca USS „Franklin D. Roosevelt”.
1983 – W radzieckiej stacji antarktycznej Wostok zanotowano najniższą w historii temperaturę powietrza (–89,2 °C).
22 lipca
1919 – Urodził się Dennis Flanagan (zm. 14 czerwca 2005), amerykański redaktor i wydawca. Kierował przez 37 lat (1947-1984) sławnym pismem Scientific American, tworząc nowy paradygmat dziennikarstwa popularnonaukowego, w którym łamy pisma są otwarte dla samych naukowców. Scientific American to najstarszy amerykański miesięcznik popularnonaukowy, wydawany od 28 sierpnia 1845 roku. Obecnie wydawany w 18 wersjach językowych – w tym polskiej, jako Świat Nauki – w łącznym nakładzie przekraczającym milion egzemplarzy.
1983 – Australijski pilot Dick Smith zakończył pierwszy samodzielny lot śmigłowcem dookoła świata, co zajęło mu 11 miesięcy. W poprzednim roku Ross Perot, Jr. z Jayem Colburnem, lecąc razem, ustanowili rekord lotu wokół Ziemi. Aby lot był możliwy, Smith i Perot musieli wynająć statek oceaniczny i umieścić go między Japonią a Aleutami celem tankowania swojego śmigłowca. Śmigłowiec Smitha znajduje się teraz w Sydney w Australii w muzeum lotnictwa.
2009 – Najdłuższe całkowite zaćmienie Słońca w XXI wieku, widoczne w Indiach, Chinach i na Pacyfiku. Nie: najdłuższe dotychczas, ale najdłuższe w ogóle; czyż nie jest rzeczą cudowną, że astronomowie i matematycy potrafią coś takiego wyliczyć? Tak na marginesie: odradzam zakładanie się z matematykami o cokolwiek.
23 lipca
1952 – Wszedł w życie traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Powstała historyczna, funkcjonująca w latach 1952–2002 ponadnarodowa organizacja gospodarcza, której powstanie zapoczątkowało europejskie procesy integracyjne. Wspólnota powstała formalnie 18 kwietnia 1951 na mocy traktatu paryskiego podpisanego w Sali Zegarowej pałacu Quai d’Orsay przez Belgię, Francję, Holandię, Luksemburg, RFN oraz Włochy.
1980 – Wietnamczyk Phạm Tuân (ur. 14 lutego 1947, obecnie – generał lotnictwa w st. spocz.), uczestnik lotu Sojuza 37 na stację orbitalną Salut 6, został pierwszym Azjatą w Kosmosie.
1985 – Zaprezentowano komputer Amiga 1000, pierwszy w historii mikrokomputer wielozadaniowy wykorzystujący graficzny interfejs użytkownika, pierwszy z serii Amiga. Został zaprojektowany w przedsiębiorstwie Amiga, wykupionym następnie przez Commodore. Miał 512 KB pamięci wewnętrznej, rozszerzalnej zewnętrznie do 8 MB. Stacja dyskietek 3,5″ o pojemności do 880 kB; tryby graficzne od 320×200 do 640×400 przy maksymalnie 4096 kolorach, wyjście TV w formatach PAL lub NTSC. Zyskał błyskawicznie ogromną liczbę zwolenników.
24 lipca
1886 – Gottlieb Daimler skonstruował czteroosobowy pojazd stylizowany na karocę, z jednocylindrowym silnikiem o mocy 1,1 KM montowanym pod tylnym siedzeniem. Automobil rozwijał szybkość maksymalnie 16 km/h.
1946 – Amerykanie przeprowadzili koło atolu Bikini pierwszy podwodny test bomby atomowej.
1969 – Kapsuła statku Apollo 11 wraz z trzema astronautami bezpiecznie wodowała na Oceanie Spokojnym. Symulację lądowania i poruszania się po nieznanym gruncie przeprowadzono w stanie Arizona i na Islandii. Jak rzadko w historii ludzkości – wszystko poszło zgodnie z planem.
25 lipca
1794 – W Paryżu został ścięty na gilotynie poeta i dziennikarz André de Chénier. Poeta jest głównym bohaterem werystycznej opery Umberto Giordano zatytułowanej Andrea Chénier. Ruchy rewolucyjne na ogół nie przepadają za intelektualistami, zresztą zazwyczaj z wzajemnością.
1909 – Francuz Louis Blériot dokonał pierwszego przelotu samolotem nad kanałem La Manche.
1976 – Amerykańska sonda Viking 1 po raz pierwszy sfotografowała tzw. Marsjańską Twarz. Oczywiście, to tylko takie przypadkowe ukształtowanie terenu.
26 lipca
1609 – Angielski astronom Thomas Harriot (ok. 1560-1621) jako pierwszy (4 miesiące przed Galileuszem) przeprowadził obserwację Księżyca za pomocą sześciokrotnie powiększającej lunety. Jeszcze przed Galileuszem przeprowadził też obserwacje plam słonecznych korzystając z teleskopu. Jego obserwacje posłużyły do wykonania pierwszej mapy Księżyca. Kto z nas zna jego nazwisko? A Galileusza znamy wszyscy. Może dlatego, że Galileusza nie lubił Kościół, a ta instytucja jest dość przeciwskuteczna w zwalczaniu nielubianych intelektualistów.
1803 – Na trasie Wandsworth-Croydon w Wielkiej Brytanii uruchomiono pierwszą publiczną konną kolej żelazną.
1845 – Pierwszy transatlantycki parowiec pasażerski SS Great Britain wypłynął z Liverpoolu do Nowego Jorku w swój dziewiczy rejs. W momencie budowy był uważany za cud techniki. Miał szereg innowacyjnych rozwiązań technicznych jak: stalowy kadłub, napęd śrubą zamiast kół łopatkowych, czy największy pod względem mocy silnik parowy – 1000 KM. Wyremontowany, od 1970 stoi w suchym doku w Bristolu jako muzeum.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
