11.10.2022
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
12 października
1492 – Krzysztof Kolumb dopłynął do archipelagu Bahamów. Jest to oficjalna data odkrycia Ameryki. Jakąś trzeba było przyjąć… Zaś dokładnie w 300 lat potem w Nowym Jorku po raz pierwszy obchodzony był Dzień Kolumba (Columbus Day).
1810 – W Monachium odbył się pierwszy Oktoberfest. Bawarska para królewska zaprosiła mieszkańców miasta do wspólnego świętowania godów weselnych księcia Ludwika I. Do roku 1871 odbywał się w październiku, natomiast od roku 1872 początek imprezy został przesunięty na wrzesień. Jest jednym z największych na świecie festynów ludowych. W ostatnich latach przeciętna liczba odwiedzających wynosiła sześć milionów ludzi.
1901 – Theodore Roosevelt oficjalnie nadał nazwę Biały Dom rezydencji prezydenckiej w Waszyngtonie. Najstarszymi jego częściami są obecnie zewnętrzne ściany, niezmienione od 200 lat. Pierwszym prezydentem, który w nim zamieszkał, był John Adams. Od czasu wprowadzenia się tam Adamsa, każda następna para prezydencka dokonywała własnych zmian w wystroju budynku.
13 października
1843 – W Nowym Jorku powstała najstarsza nieprzerwanie działająca żydowska organizacja na świecie B’nai B’rith. Organizacja angażuje się w opiekę społeczną, wspieranie działalności szpitali, pomaganie ofiarom klęsk żywiołowych, utrzymywanie domów starców dla osób o niskich dochodach oraz przyznaje stypendia dla żydowskich studentów. Dodatkowo promuje prawa do istnienia państwa żydowskiego i sprzeciwia się antysemityzmowi.
1884 – Ustanowiono południk zerowy w Greenwich. Można nieco żartobliwie powiedzieć, że od tego momentu wiadomo dokładnie, gdzie co się znajduje na Ziemi…
1964 – Zakończyła się pierwsza wieloosobowa misja kosmiczna Woschod 1. Był to pierwszy w historii wieloosobowy lot kosmiczny; pierwsze w historii miękkie lądowanie powrotnej kapsuły załogowej; pierwszy lot kosmiczny bez skafandrów; Woschod ustanowił również ówczesny rekord wysokości lotu załogowego (336 km). Załogę stanowiło trzech Rosjan: Władimir Komarow, Konstantin Fieoktistow i Boris Jegorow. Załoga leciała bez skafandrów z powodu braku miejsca na systemy podtrzymywania życia. Był to jednocześnie pierwszy lot inżyniera i lekarza w kosmos. Fieoktistow pozostaje też prawdopodobnie jedynym konstruktorem statków kosmicznych, który sam poleciał w kosmos.
14 października
1878 – W angielskim Sheffield rozegrano pierwszy w historii mecz piłkarski przy świetle elektrycznym z lamp łukowych.
1892 – Arthur Conan Doyle wydał zbiór opowiadań Przygody Sherlocka Holmesa.
1947 – Amerykanin Chuck Yeager na samolocie Bell X-1 jako pierwszy pilot przekroczył barierę dźwięku.
15 października
1783 – Francuz Jean-François Pilâtre de Rozier jako pierwszy człowiek na świecie wzleciał balonem (na uwięzi) na wysokość 20 metrów.
1997 – Na pustyni w Nevadzie brytyjski kierowca Andy Green na samochodzie z napędem turboodrzutowym Thrust SSC przekroczył po raz pierwszy barierę dźwięku na pojeździe naziemnym. Thrust SSC osiągnął prędkość 1227,985 km/h. Warunkiem pobicia rekordu było wykonanie dwóch przejazdów w odstępie nie dłuższym niż godzina. Obecnie prowadzony jest amerykańsko-kanadyjski projekt budowy samochodu zdolnego pobić rekord Thrusta SSC, nazwany North American Eagle.
2003 – Chiny jako trzeci kraj w historii wystrzeliły załogowy statek kosmiczny Shenzhou 5.
16 października
1841 – W Kingston w kanadyjskiej prowincji Ontario założono Queen’s University. Ma około 16 tys. studentów. Założony jako uczelnia specjalizująca się w teologii i literaturze. W 1847 roku mury uczelni opuścili pierwsi absolwenci. W 1854 roku na Queen’s University przeniosło się 14 studentów medycyny z Trinity College w Toronto, którzy ze względu na wyznanie (należeli do Kościoła Episkopalnego) nie mogli otrzymać dyplomu ukończenia studiów. W roku akademickim 1869/1870 Uniwersytet Queen’s stał się pierwszą uczelnią w Kanadzie, gdzie mogły studiować kobiety. W 1883 roku powstał wydział lekarski dla kobiet.
1869 – W stanie Nowy Jork doszło do mistyfikacji archeologicznej – „odkrycia” tzw. Giganta z Cardiff, mierzącego 3 metry wysokości „człowieka”. Pracownicy wykonujący studnię na farmie Williama Newella w Cardiff w stanie Nowy Jork natrafili na formę przypominającą olbrzymią ludzką stopę. Kontynuując prace odkopali skamieniałe ciało 3-metrowego olbrzyma. Twierdzono, że są to szczątki przedpotopowego biblijnego giganta. Pomimo opinii archeologów jednoznacznie kwestionujących autentyczność znaleziska, „gigant” zyskał sobie szereg obrońców. Żywot mistyfikacji był krótki. 10 grudnia 1869 roku jej autor, George Hull, ujawnił szczegóły oszustwa. Hull był ateistą i zainspirowany kłótnią z pewnym człowiekiem, broniącym dosłownej interpretacji Księgi Rodzaju postanowił zadrwić z jego poglądów. Zakupił blok gipsu, zapłacił dwóm rzeźbiarzom za jego wymodelowanie, a następnie zakopał na farmie swojego kuzyna Newella, wtajemniczonego w całą sprawę. Po roku wynajęci robotnicy dokonali przypadkowego „odkrycia” giganta. Po wyjściu mistyfikacji na jaw rzeźba została sprzedana za 37,5 tys. dolarów i znalazła się na wystawie w muzeum w Nowym Jorku. Wniosek 1: ludziom da się wmówić każdą brednię, szczególnie powołując się na wiarę. Wniosek 2: na ogół ta brednia okazuje się prędzej czy później brednią. Wniosek 3: na bredni da się zarobić. Spostrzeżenie: ostatnimi czasy liczebność zwolenników dowolnej bredni jakby rosła. Szczególnie w niektórych krajach europejskich, ale USA też mają swoje za uszami.
1945 – W mieście Québec w Kanadzie powołano Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). Zajmuje się ona walką z biedą i głodem oraz podnoszeniem dobrobytu poprzez redystrybucję żywności i rozwój obszarów wiejskich. Organizacja wspiera także kraje rozwijające się w podnoszeniu wydajności i modernizacji rolnictwa. Należą do niej 194 państwa, w tym Unia Europejska (jako organizacja członkowska) oraz Wyspy Owcze i Tokelau jako członkowie stowarzyszeni. Przewodniczy obecnie (od 2012 roku) José Graziano da Silva z Brazylii.
17 października
1604 – Niemiecki astronom Johannes Kepler rozpoczął obserwację ostatniej – jak dotychczas – supernowej w Drodze Mlecznej, nazwanej później Gwiazdą Keplera.
1860 – W szkockim Prestwick rozegrano pierwszy męski turniej golfowy The Open Championship, najstarszy z czterech głównych turniejów na świecie.
1888 – Urodził się Paul Isaac Bernays ( zm. 18 września 1977) – szwajcarski matematyk i logik pochodzenia brytyjskiego. Pracował na stanowisku profesora w Zurychu i Getyndze. Zasłynął jako współtwórca teorii dowodu i jednego z aksjomatycznych ujęć teorii mnogości.
18 października
1534 – Wybuchła tzw. afera plakatów, uważana za początek reformacji we Francji. Było to wywieszenie w 1534 roku w kilku miastach Francji (Paryża, Tours, Orleanu, Blois i Amboise) plakatów, negujących znaczenie mszy katolickiej. Plakaty były wyraźnie adresowane do króla Francji Franciszka I, ponieważ wywieszono je także na zamkach królewskich, a nawet przybito na drzwiach komnaty króla w Blois. Wszczęto dochodzenie i brutalne represje.
1977 – Niemiecka jednostka specjalna GSG 9 odbiła w stolicy Somalii Mogadiszu porwany przez palestyńskich bandytów (słowa terrorysta czy zwłaszcza bojownik są w wypadku tych ludzi absolutnie nie na miejscu) samolot Lufthansy (operacja „Magiczny Ogień”). Na wieść o odbiciu samolotu troje uwięzionych założycieli niemieckiej organizacji terrorystycznej Frakcja Czerwonej Armii (RAF), których uwolnienia żądali porywacze, popełniło samobójstwa w swych celach. Niektórzy do dziś wątpią, czy to rzeczywiście było samobójstwo. Jak było, tak było – RAF przestał istnieć.
1989 – Została wystrzelona amerykańska sonda kosmiczna Galileo, przeznaczona do badań Jowisza. W grudniu 1995 r. sonda stała się pierwszym sztucznym satelitą Jowisza oraz wprowadziła w jego atmosferę próbnik z aparaturą pomiarową. Galileo był pierwszą sondą, która zbliżyła się do planetoid. Podczas swej misji Galileo wykonał też obserwacje Wenus, Ziemi, Księżyca i komety Shoemaker-Levy 9. Jest to jedna z najważniejszych wypraw kosmicznych.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
