08.03.2023
Na ten gorący czas – a najgorsze przed nami – chciałbym polecić lekturę wyjątkowej książki: prof. dr hab. Andrzeja Romanowskiego – „Pamięć gromadzi prochy, szkice historyczne i osobiste”. Książkę wydało wydawnictwo UNIVERSITAS w 2021 roku.
Autor pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego i w Instytucie Historii PAN.
Książka „Pamięć gromadzi prochy” jest wyjątkowa nie tylko dlatego, że autor prezentuje taki ogrom faktów i szczegółowych opisów różnych wydarzeń historycznych dotyczących naszych polskich dziejów ale przede wszystkim dlatego, że pozwala lepiej zrozumieć naszą historię. Wiedza o faktach jest tylko podstawą na której opiera się nasze rozumienie historii. Wiedzieć to jedno, a rozumieć to drugie; to wyższy poziom naszej świadomości obywatelskiej i ludzkiej.
Książka „Pamięć gromadzi prochy” to zbiór szkiców ujętych w bloki. Pierwszy to „Szkice zamierzchłe” obejmujące lata tysięczne, początki polskiej państwowości Bolesława i Mieszka oraz bardzo skomplikowane relacje pomiędzy plemionami zamieszkującymi tamte ziemie.
Kolejne bloki to „Szkice środkowoeuropejskie”, „Szkice komunistyczne” „Szkice niemiłe” „Szkice o mistrzach” i „Szkice rodzinne” – całość to 370 stron fascynującej lektury, dającej tak wielkie możliwości zagłębienia się w historię, poznania tak wielu nowych faktów o ludziach i wydarzeniach tworzących naszą polską historię kraju położonego pomiędzy wschodem a zachodem, kraju którego historia pełna jest dramatycznych a nawet tragicznych wydarzeń, kraju w którym działo się… i nadal dzieje.
Szczególnie gorąco chciałbym polecić blok poświęcony czasom współczesnym, tych które obejmujemy pamięcią, my żyjący tu i teraz. Relacje ze Smoleńska i Mińska, Tweru i Miednoje a także katyńskiego lasu kryjącego prochy ofiar stalinowskich zbrodni są wstrząsające a szkice o roli dziejowej polskich komunistów z polskim Imre Nagy’m – Wojciechem Jaruzelskim oraz tekst pod tytułem „Czym jest polskość” godne najwyższej uwagi.
Bloki poświęcone mistrzom, ludziom którzy ukształtowali autora książki oraz szkice rodzinne pozwalają zrozumieć jego rozumienie historii które prezentuje w swojej fascynującej książce. Jego mistrzami byli – Eugeniusz Kwiatkowski, Edward Raczyński, Jan Nowak-Jeziorański, Józef Rybicki, Stanisław Stomma, Henryk Markiewicz i Adam Michnik.
Każde z tych nazwisk to historia; a to co autor o nich pisze, jak ich wspomina to historia historii.
Książka „Pamięć gromadzi prochy szkice historyczne i osobiste” Andrzeja Romanowskiego jest wyjątkowa. Można ją czytać w całości, można wybrane tylko szkice – efekt jest zawsze ten sam – wzbogacenie wiedzy o faktach i głębsze zrozumienie sensu z nich wypływających.
Na te gorące czasy pogłębiającego się chaosu – znakomite rozwiązanie.
Zbigniew Szczypiński
Polski socjolog i polityk. Założyciel i wieloletni prezes Stowarzyszenia Strażników Pamięci Stoczni Gdańskiej.
