Błąd naturalistyczny Hazelharda

right-way-wrong-way12016-02-23.

[dropcap]O[/dropcap]d wielu lat propaguję ideę, że moralność naszą możemy wywodzić tylko z badań biologicznych, socjologicznych, neurologicznych, a nawet z samej fizyki kwantowej.

Dlaczego ten temat mnie frapuje?

Dlatego, że wiązanie moralności z religią jest absurdalne. Jeżeli w Biblii mamy przykazanie „Nie zabijaj”, a zaraz potem „Nie jedz krewetek”, to obydwa zakazy są na tym samym poziomie, i dlaczego ktoś ma nie zabijać, podczas gdy ja opycham się krewetkami?

Poza tym, zbliżamy się do momentu, kiedy już stajemy i będziemy stawać przed dylematami moralnymi zupełnie nieadekwatnymi do religii tworzonych przed tysiącami lat. Przykładowo, hodując (albo konstruując) części ciała na wymianę – bogaci ludzie będą mogli żyć 500 lat. Spowoduje to dylematy moralne, na które nam ksiądz nie odpowie.

Moje usiłowania przekonania Czytelników do naukowego zrozumienia, co jest moralne, co nie jest, napotykają od lat ten sam komentarz o rzekomym błędzie „naturalistycznym”, że z tego, co jest (tym się zajmuje nauka) nie można wyciągać wniosku, jak powinno być (tym się zajmuje etyka).

Przyznam się, że zupełnie nie mogę zrozumieć tego argumentu, i notkę niniejszą piszę z nadzieją, że ktoś mi to wytłumaczy.

Dlaczego nie mogę zrozumieć? Postaram się to wyjaśnić na kilku przykładach.

  1. Ból brzucha

Z wyjątkiem masochistów wszyscy się zgadzają, że brzuch nie powinien boleć. Możemy nawet powiedzieć, że jeżeli ktoś powoduje nasz ból brzucha, to postępuje niemoralnie (źle), a jak nie dopuszcza do tego, aby nas bolał, albo usuwa ten ból, to moralnie (dobrze).

Nauka odpowiada nam na pytania dlaczego ten brzuch boli – może to być rak, ale może być coś łatwo wyleczalnego. Nauka także wskazuje na przyczyny tego bólu – mogą to być metale ciężkie w zapylonym powietrzu, powodujące raka, ale mogą być nieświeże krewetki. Dzięki nauce możemy tak organizować nasze życie, aby nas brzuch nie bolał. Czyli wyjaśniając przyczyny bólu brzucha na drodze naukowej dajemy wskazówkę etykom, co jest moralne, a co nie. Następny przykład dosadniej to ilustruje.

  1. Wdychanie arsenu

Czytałem kiedyś o kopalniach w Austrii, gdzie przez wieki ludzie truli się występującymi tam związkami arsenu, ale nikt nie kojarzył, że chorują właśnie od tego. Wtedy wynajmowanie ludzi do pracy w kopalni nie było niczym nagannym, jednak w momencie, kiedy naukowcy zidentyfikowali arsen jako truciznę występującą w pyle kopalnianym, stało się to niemoralne i kopalnie zamknięto. Mamy tutaj przykład, że moralne zasady są zmieniane dzięki wynikom badań naukowych.

  1. Bicie dzieci

Wiemy na podstawie badań naukowych, że w naszym mózgu tworzone są substancje, które powodują stan przyjemności, i inne, które powodują stan nieprzyjemności. Wszystko na to wskazuje, że bicie (fizyczne i psychiczne) dzieci w dzieciństwie spowoduje, że wydzielanie substancji przyjemności w całym ich dalszym życiu będzie bardzo ograniczone. Myślę, że z wyjątkiem jakichś psychopatów wszyscy są zgodni, że zmniejszanie naszym dzieciom możliwości odczuwania przyjemności jest działaniem niemoralnym (złym). Znowu na podstawie badań naukowych (na razie na szczurach) decydujemy, co jest moralne, a co nie. Należy przy okazji zauważyć, że w Biblii mamy tylko przykazanie „Czcij ojca i matkę swoją”, co, biorąc pod uwagę wredność większości rodziców, jest kolejnym dowodem na nieadekwatność Dekalogu do zdrowego rozsądku. Stosunek rodziców do dzieci w Biblii regulowany jest jedynie przykazaniem „Nie zabijaj”, a nauka Kościoła dodaje, że „Duch święty dzieci rózeczką bić każe”!

  1. Posyłanie na religię

Ostatnio podane zostały wyniki badań, iż dzieci z rodzin ateistycznych są bardziej empatyczne, niż te z rodzin religijnych. Może tak jest, może nie – rzetelne badania w „tym temacie” trudno zrobić. Natomiast to, o czym jestem przekonany, dotyczy sadystycznego delektowania się szczegółami męczenia Jezusa: po wyobrażeniu sobie takiej makabry, psychika małego Człowieka zmienia się nieodwracalnie. Nauka moje przypuszczenie najprawdopodobniej potwierdzi, i wtedy posyłanie dziecka na religię będzie czynem niemoralnym, choćby sam Papież twierdził inaczej.

I tak to właśnie działa – dzięki badaniom naukowym tego co jest, dowiadujemy się, jak funkcjonujemy jako jednostka, rodzina, gmina, państwo, czy cała ludzkość. Z tych informacji wyciągamy wnioski, jak powinno być.

Nie twierdzę, że dochodzenie na drodze naukowej co jest moralne, a co nie, jest proste. Mózg jest organem, który chcemy opisać, ale jednocześnie jest organem, w którym ten opis jest tworzony. Prawdopodobnie z tego względu nigdy nie będziemy w stanie zgłębić wszystkich tajników jego funkcjonowania (fizyka kwantowa się kłania – pomiar zaburza obiekt badany), ale z brzuchem też mamy daleko do zrozumienia wszystkich jego tajemnic. Na przykład, najprawdopodobniej wiele czynności fizjologicznych zależy od jonów obecnych w tak małych stężeniach, że obecne metody analityczne nie są w stanie ich wykryć. Dlatego zupełnie bym się nie przejmował, że na razie mamy kłopoty z ustaleniem tego, co jest moralne, a co nie, na gruncie nauki. Ważne, że rozumiemy coraz więcej.

To, jak funkcjonuje brzuch dowiedzieliśmy się z tysięcy eksperymentów na myszach, szczurach, a także szympansach. Podobnie o funkcjonowaniu naszego mózgu w różnym otoczeniu uczymy się obserwując małpy, czy wiewiórki. Całkiem niedawno dowiedzieliśmy się, na przykład, o zasadzie maksymalizacji ilości materiału genetycznego panującej w przyrodzie, a także o neuronach lustrzanych, które powodują empatię obecną wśród wielu zwierząt. Te dwa odkrycia to wielkie kamienie milowe w kierunku zrozumienia, co jest moralne, a co nie.

Hazelhard

Print Friendly, PDF & Email

21 komentarzy

  1. Magog 2016-02-23
  2. j.Luk 2016-02-23
  3. A. Goryński 2016-02-24
    • Magog 2016-02-24
      • Magog 2016-02-24
      • A. Goryński 2016-02-25
  4. Federpusz 2016-02-24
  5. hazelhard 2016-02-24
  6. j.Luk 2016-02-24
  7. hazelhard 2016-02-24
  8. j.Luk 2016-02-24
  9. hazelhard 2016-02-24
  10. j.Luk 2016-02-24
  11. hazelhard 2016-02-24
  12. j.Luk 2016-02-24
  13. hazelhard 2016-02-25
  14. j.Luk 2016-02-25
  15. hazelhard 2016-02-25
  16. j.Luk 2016-02-27
  17. hazelhard 2016-02-27
  18. j.Luk 2016-02-27
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com