Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
1 marca
1642 – W Padwie niemiecki anatom Johann Georg Wirsung (1589-1643) podczas sekcji zwłok straconego mordercy Zuane Viaro della Badia, odkrył i opisał przewód trzustkowy. Świadkami odkrycia było dwóch studentów: Duńczyk Thomas Bartholin i Niemiec Moritz Hoffman. By zapewnić sobie pierwszeństwo opisu, Wirsung wykonał miedzioryt przedstawiający trzustkę i przewód, następnie odbitki rysunku rozesłał czołowym anatomom Europy.
1808 – Napoleon Bonaparte wydał dekret wprowadzający nowy system heraldyczny w miejsce zniesionych przez rewolucję herbów i tytułów Ancien Régime’u. Nieźle tym samym narozrabiał i narobił sporo kłopotu arystokratom. Wprawdzie żadne tytuły arystokratyczne już (chyba poza Wielką Brytanią) nie obowiązują, system napoleoński obowiązywał zaś bardzo krótko, ale nowych książąt i hrabiów się w tym momencie trochę pojawiło, a ich potomstwo nie ma ochoty się wyrzec „dziedzicznych” godności…
1966 – Radziecka sonda kosmiczna Wenera 3 dokonała pierwszego wejścia w atmosferę Wenus. Niezbyt gościnna się okazała ta planeta, ale tego się spodziewali astronomowie.
2 marca
1784 — Jean Pierre Blanchard dokonał pierwszego udanego lotu balonem. Zainspirowały go pokazy braci Étienne i Jacquesa Montgolfiera z balonem na ogrzane powietrze w Annonay we Francji. Do 7 stycznia 1785 r. on i amerykański lekarz, dr John Jeffries, odbyli pierwszy lot nad kanałem La Manche, z Dover do Calais. 9 stycznia 1793 r. Blanchard uruchomił pierwszy balon w Ameryce Północnej.
1791 – We Francji bracia Chappe rozpoczęli eksperymenty z przesyłaniem wiadomości przy użyciu semaforowego telegrafu optycznego. Pamiętacie „Hrabiego Monte Christo”? W tej powieści telegraf ten odegrał istotną rolę…
2004 — Została wystrzelona europejska sonda kosmiczna Rosetta, której zadaniem było wejście na orbitę wokół jądra komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko i osadzenie na jego powierzchni lądownika. Rosetta wykonała obserwacje dwóch mijanych w niewielkiej odległości planetoid (w 2010 r.) oraz dokonała przelotu obok Marsa i trzykrotnych przelotów obok Ziemi w celu wykonania manewrów asysty grawitacyjnej. W sierpniu 2014 roku Rosetta dotarła w pobliże komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko i weszła na orbitę wokół jej jądra. Z pokładu sondy został uwolniony lądownik Philae, który po raz pierwszy w historii wylądował na powierzchni komety. 30 września 2016 sonda dokonała kontrolowanego upadku na powierzchnię komety.
3 marca
1876 – W Montrealu rozegrano pierwszy mecz hokeja na lodzie. Gra została wymyślona w 1855 roku w Ontario przez stacjonujących tam angielskich żołnierzy, którzy nudzili się podczas długich zim uniemożliwiających uprawianie innych sportów zespołowych. Początki hokeja sięgają jednak końca XV wieku. Dyscyplina została prawdopodobnie zapoczątkowana w Anglii lub Francji.
1931 – Pieśń Gwiaździsty Sztandar stała się oficjalnie hymnem państwowym USA. Powstała prawie sto dwadzieścia lat wcześniej, w 1814 roku, w czasie bombardowania przez Anglików Fortu McHenry w Baltimore, w końcowym okresie wojny brytyjsko-amerykańskiej. Słowa napisał prawnik Francis Scott Key, muzykę zaczerpnięto ze znanej melodii Smitha To Anacreon In Heaven, pochodzącej z Wysp Brytyjskich. Przed 1931 rokiem oficjalnym hymnem USA był hymn brytyjski God Save the Queen, lecz z tekstem My Country, ’Tis of Thee.
1972 – NASA wystrzeliła sondę Pioneer 10, na której pokładzie umieszczono przekaz ludzkości do kosmicznych istot pozaziemskich, tzw. Płytkę Pioneera. Są to właściwie aluminiowe plakietki pokryte cienką warstwą złota o wymiarach 15 × 23 cm (6 × 9 cali) z wygrawerowanymi informacjami dla ewentualnych znalazców; drugą umieszczono na pokładzie sondy Pioneer 11. Plakietki zostały zaprojektowane w roku 1971 przez Franka Drake’a wspólnie z Carlem Saganem. Rysunek na płytce wykonała Linda Salzman (była żona Carla Sagana).
4 marca
1678 – Urodził się Antonio Vivaldi, włoski duchowny katolicki, kompozytor (zm. 1741). W 1727 r. opublikował Il cimento dell’armonia e dell’inventione ze słynnym zbiorem Le quattro stagioni (Cztery pory roku). Co ciekawe, wielka popularność tej muzyki w skali światowej zaczęła się tak naprawdę dopiero w XX wieku.
1913 – W Paryżu uruchomiono pierwsze na świecie budki telefoniczne z ogólnie dostępnymi telefonami. Dziś, po z górą 100 latach jeszcze gdzieniegdzie podobno są…
1977 – Pierwszy superkomputer Cray-1 chłodzony freonem, kosztujący 19 mln. $, został wysłany do Los Alamos Laboratories. System osiągnął szczytową wydajność 133 megaflopów (milionów operacji arytmetycznych na sekundę; dziś to żaden wynik…). Cray-1 nie wyglądał jak żaden inny komputer. Był walcem o wysokości 7 stóp i średnicy 9 stóp, ważył 30 ton i wymagał do pracy własnej podstacji elektrycznej (rachunek za prąd wynosił około 35 000 USD miesięcznie). Maszyna pracowała dla wojska.
5 marca
1616 – Dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich) trafiło na kościelny indeks ksiąg zakazanych. Nie pierwsza to i nie ostatnia kompromitacja Kościoła.
1872 – Amerykanin George Westinghouse uzyskał patent na kolejowy hamulec pneumatyczny.
1946 – W przemówieniu w Fulton w stanie Missouri Winston Churchill po raz pierwszy użył określenia „żelazna kurtyna”, określającego linię podziału Europy na blok wschodni i zachodni. Przemówienie to przyjmuje się za początek zimnej wojny.
6 marca
1665 – W Londynie ukazało się pierwsze wydanie istniejącego do dzisiaj najstarszego na świecie anglojęzycznego czasopisma naukowego „Philosophical Transactions of the Royal Society”. W czasopiśmie publikowali tacy naukowcy jak: Isaac Newton, Michael Faraday i Karol Darwin.
1853 – W Wenecji odbyła się premiera opery La Traviata Giuseppe Verdiego.
1869 – Dmitrij Mendelejew (1834-1907) zaprezentował układ okresowy pierwiastków chemicznych. Tę datę trzeba uznać za początek nowoczesnej chemii.
7 marca
321 – Cesarz rzymski Konstantyn I Wielki wydał edykt ustanawiający niedzielę („dies Solis”) dniem wolnym od pracy w urzędach, rzemiośle i handlu, natomiast niezakazujący pracy w rolnictwie. Zarządzenie zmieniało długość tygodnia (do tej chwili obowiązywał tydzień 8-dniowy, tzw. nundinae) i sankcjonowało przyjęty w chrześcijaństwie zwyczaj święcenia pierwszego dnia tygodnia (niedzieli).
1765 – Urodził się Joseph Nicéphore Niépce (zm. 5 lipca 1833) – francuski fizyk i wynalazca. Jeden z wynalazców fotografii (a dokładniej techniki dagerotypii), którą opracował wspólnie z Louisem Jacques’em Daguerrem. Wynalazek dagerotypu został ogłoszony przez Daguerre’a już po śmierci Niépce’a, w 1839 roku, który uważany jest za datę wynalezienia fotografii, mimo iż Niépce wykonał pierwsze trwałe zdjęcie kilkanaście lat wcześniej.
1912 — Francuski pilot Henri Seimet po raz pierwszy, bez międzylądowania, pokonał trasę Paryż-Londyn.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
Plakietka na pokładzie Pioniera 10 zakłada, że obejrzą ją istoty podobne do człowieka. Powinny mieć podobne zmysły, świadomość i rozumowanie. To bardzo naiwne, podobnie jak program SETI – „rozbudowany, wieloletni projekt naukowy, którego celem jest znalezienie kontaktu z pozaziemskimi cywilizacjami poprzez poszukiwanie sygnałów radiowych i świetlnych sztucznie wytworzonych, pochodzących z przestrzeni kosmicznej, a niebędących dziełem człowieka” (Wikipedia). Zakłada się optymistycznie, że kosmici o niczym więcej nie marzą jak o przesłaniu nam informacji o tym że istnieją oraz o przekazaniu nam tą drogą opisu swoich technologii.