Bogdan Miś: Działo się… (55)

2016-12-06.

I znowu w kalendarzu pojawiają się ważne dla historii cywilizacji człowieka, smutne, zabawne lub po prostu ciekawe wydarzenia. Oto one:

5 grudnia

1901 – Urodził się Werner Karl Heisenberg, niemiecki fizyk-teoretyk, laureat Nobla z roku 1932 za wkład w rozwój fizyki kwantowej. Był twórcą tzw. mechaniki macierzowej, podającej ogólne zasady opisu zjawisk mikroświata. Sformułował tez słynną zasadę nieoznaczoności – orzekającą, że w przypadku cząstek o rozmiarach porównywalnych lub mniejszych od średnicy atomu, niemożliwe jest jednoczesne dokładne ustalenie ich położenia i pędu, przy czym iloczyn błędu (a dokładniej nieokreśloności) pomiarów położenia oraz pędu nie może być mniejszy niż pewna stała.

1952 – Londyn spowił gęsty zabójczy smog, który utrzymywał się 4 dni. Widoczność spadła do kilkuset metrów, komunikacja (poza metrem) została praktycznie sparaliżowana, loty samolotów wstrzymano. Szacuje się, że śmierć poniosło ok. 4000 ludzi, głównie starszych i najmłodszych.

1kopProf. Hillary Koprowski

1916 – Urodził się w Warszawie Hilary Koprowski – lekarz, wirusolog, immunolog.  Twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciw wirusowi polio (powoduje chorobę Heinego-Medina). Od 1944 żył i pracował w USA. Opublikował ponad 850 prac naukowych. Do śmierci (2013) był dyrektorem Instytutu Biotechnologii i Zaawansowanej Medycyny Molekularnej oraz Centrum Neurowirusologii na Uniwersytecie Thomasa Jeffersona w Filadelfii.

6 grudnia

1877 – Thomas Edison zademonstrował publicznie w swoim Menlo Park Laboratory pierwszą rejestrację dźwięku, deklamując wierszyk Mary had a Little Lamb. Aparat rejestrujący wedle szkiców Edisona wykonał John Kruesi w ciągu kilku dni. 19 lutego 1878 Edison uzyskał patent na to urządzenie.

1892 – Zmarł w Berlinie Ernst Werner von Siemens, niemiecki wynalazca i konstruktor w dziedzinie elektrotechniki (urodził się w 1816). Wynalazł m. in. synchroniczno-współfazowy aparat telegraficzny, budował linie telegraficzne. 12 października 1847, razem z J.G. Halske, założył firmę Zakład Budowy Telegrafów Siemens & Halske, obecnie Siemens AG.

2vanOstatni start rakiety Vanguard

1957 – Gdyby im się udało, to oni przeszliby do historii… Z Cape Canaveral wystrzelono rakietę Vanguard, która miała wynieść na orbitę pierwszego sztucznego satelitę Ziemi. Niestety, eksperyment zakończył się wielką kulą ognia. Ponieważ start był transmitowany przez telewizję, cała Ameryka zobaczyła, jak 2 sekundy po starcie, ledwie oderwawszy się od ziemi rakieta wzniosła się na wysokość jednego metra i zaczęła pionowo spadać na wyrzutnię. Chwilę później eksplodowała. Co ciekawe, sam satelita wyszedł z opresji cało. Rakiety Vanguard, pierwsze amerykański rakiety nośne, startowały w sumie 12 razy. Za trzecim startem (1958) orbitę osiągnął trzeci stopień rakiety. Za dwunastym (wrzesień 1959) razem lot zakończył się pełnym sukcesem, satelita zaorbitował.

7 grudnia

3kro1823 – Urodził się w Legnicy wielki niemiecki matematyk i logik, Leopold Kronecker. Wniósł poważny wkład w rozwój algebry, teorii liczb i teorii funkcji. Zasłynął powiedzeniem „Pan Bóg stworzył liczby naturalne, cała reszta jest dziełem człowieka”. Dzisiejsi matematycy żartują, że wystarczyłoby stworzyć… zbiór pusty: mając do dyspozycji tylko to pojęcie można skonstruować całą matematykę…

1982 – Zmarł w wieku 82 lat George B. Kistiakowski – amerykański chemik (z pochodzenia Rosjanin), jeden z twórców bomby atomowej. Był specjalnym asystentem prezydenta Eisenhowera ds. nauki i technologii. W Los Alamos w trakcie prac nad bombą A podlegało mu 600 ludzi. Pod koniec życia stał się gorącym przeciwnikiem broni jądrowej: od 1977 przewodniczył Council for a Livable World.

1995 – Aparat Galileo dotarł – nie bez przygód po drodze – do Jowisza i wszedł na jego orbitę po sześcioletniej podróży, w trakcie której odwiedził okolice Wenus i przyjrzał się z bliska dwóm planetoidom. Misję zakończono rozkazem wyłączenia aparatury i rozbiciem sondy o powierzchnię Jowisza na początku roku 2003. Wykonano tylko część z zaplanowanych badań, ale był to i tak kolosalny sukces.

8 grudnia

1864 – Zmarł w wieku ledwie 49 lat („wybrańcy bogów umierają młodo”…) George Boole, wielki matematyk i logik angielski, twórca nowoczesnej logiki symbolicznej i tzw. algebry logiki, obecnie noszącej nazwę algebry Boole’a. Leży ona u podstaw konstrukcji dzisiejszych komputerów i ma mnóstwo niesłychanie ważnych zastosowań. Uwaga: to wcale nie jest trudna dziedzina matematyki, jej podstawy może zrozumieć uczeń liceum.

1865 – Urodził się  Jacques-Salomon Hadamard, słynny matematyk francuski, który (wraz z drugim francuskim uczonym Charlesem de la Vallée-Poussin) udowodnił pewne ważne twierdzenie z teorii liczb, sformułowane jeszcze w XVIII wieku i niezmiernie trudne. Dla ciekawych: orzeka ono, że w miarę zdążania n do nieskończoności, liczba liczb pierwszych nie większych niż n zmienia się jak n/ ln n. Nie rozumiecie? Nie szkodzi. Na co dzień znajomość tego faktu nie jest niezbędna przeciętnemu inteligentowi.

4gpsMorski przenośny (jachtowy) odbiornik GPS

1993 – Amerykański Sekretariat Obrony powiadomił, że działający wojskowy system GPS (Global Positioning System), określający położenie obiektów na Ziemi z dokładnością do 100 m, jest już dostępny do użytku cywilnego. W skład systemu wchodziły w tym momencie 24 współpracujące satelity. System oficjalnie osiągnął pełną zdolność operacyjną w dwa lata później. W roku 2000 udostępniono do celów cywilnych pomiar z dokładnością do 20 m.

9 grudnia

1582 – To był we Francji – jednym najważniejszych i najpotężniejszych państw tamtych czasów – ostatni dzień używania kalendarza juliańskiego.  Następny dzień – wskutek reformy dokonanej przez papieża Grzegorza XIII – nosił już datę 20 grudnia… Ale nie cała Francja się zastosowała do nowej reguły. Kalendarz juliański obowiązywał na przykład w Strasbourgu do lutego 1682 r. Potem przyszła wielka rewolucja, która wprowadziła własny kalendarz – i cała sprawa ucywilizowała się dopiero za sprawą Napoleona, w roku 1806.

5bertClaude Louis Berthollet

1748 – Urodził się Claude Louis Berthollet, francuski chemik, który jest współtwórcą nomenklatury chemicznej, będącej podstawą nadawania nazw substancjom chemicznym. Odkrył chloran potasu (zwany solą Bertholleta), silny utleniacz.

1968Doug Engelbart zademonstrował po raz pierwszy (na konferencji naukowej w Stanford University w Kalifornii) działanie skonstruowanej przez siebie myszki komputerowej. Na tym samym pokazie zadebiutował tzw. graficzny interfejs użytkownika – czyli w sumie dwa rozwiązania, bez których nie byłoby współczesnych komputerów. Tak, tak – to nie pomyłka. Chodzi o rok 1968, w którym o komputerze osobistym myśleli niemal wyłącznie pisarze science-fiction…

10 grudnia

1815 – Urodziła się hrabina Augusta Ada King of Lovelace, piękna córka lorda Byrona, angielska matematyczka, uważana za pierwszą programistkę świata. Układała programy dla mechanicznych maszyn konstrukcji Charlesa Babbage’a, które można uważać za pierwsze proto-komputery. Na jej cześć jeden z języków programowania nazywa się Ada. Jako kobiecie odmówiono jej w pewnym momencie wstępu do Biblioteki Królewskiego Towarzystwa w Londynie… Uczeni (myślę tu o tych, którzy jej odmówili) też bywają czasem smutnymi idiotami.

6zinWalter Henry Zinn

1906 – Urodził się w Kitchener w Ontario Walter Henry Zinn, kanadyjsko-amerykański fizyk jądrowy, mało – niestety – znany współtwórca amerykańskiej potęgi jądrowej, bliski współpracownik Leo Szilarda, pierwszy dyrektor Argonne National Laboratory. Współpracował przy uruchomieniu pierwszego w dziejach reaktora atomowego w Chicago. Po wojnie pracował nad budową reaktorów jądrowych. Pewien typ takiego urządzenia (Experimental Breeder Reactor I) uruchomił w roku 1951. Zmarł w roku 2000.

1984National Science Foundation ogłosiła o odkryciu pierwszej pozaziemskiej planety, odległej od nas p 21 milionów lat świetlnych. Kosmos znów troszkę zdegradował człowieka do roli jednego ze śmiesznych pyłków…

11 grudnia

1844 – dr John M. Riggs użył po raz pierwszy tlenku azotu („gazu rozweselającego”) jako znieczulenia przy usunięciu zęba.

7lanTyle razy publikowaliśmy zdjęcie Marii Curie, że tym razem będzie jej ukochany – Paul Langevin

1911 Maria Curie została pierwszym człowiekiem, który odebrał drugą nagrodę Nobla. Jazgot świętoszków był potworny: uczona nie tylko była zdeklarowaną ateistką, ale utrzymywała przez rok „niemoralny związek” z wybitnym fizykiem, Paulem Langevinem, który nie dość, że miał żonę, to jeszcze czworo dzieci. Zgroza, prawda? A tak na marginesie: wnuk Paula, Michel, ożenił się wiele lat później z wnuczką Marii Curie, Heleną Joliot. Jakoś im „grzechy” dziadków nie przeszkadzały… Zaś Langevin spoczywa w paryskim Panteonie.

1997 – Ponad 150 rządów, których przedstawiciele zabrali się w japońskim Kioto, uznało za fakt globalne ocieplenie. Po dwóch tygodniach konsultacji i sporów przyjęto uchwały, dotyczące zmniejszenia produkcji dwutlenku węgla. Pomyśleć: minęło prawie dwadzieścia lat, a idioci zaprzeczający w ogóle występowaniu takiego zjawiska, nie tylko mają się nieźle, ale nawet obejmują wysokie i ważne stanowiska z wyboru…

Wyszperał

Bogdan Miś

Print Friendly, PDF & Email

2 komentarze

  1. PIRS 2016-12-06
    • BM 2016-12-06
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com