Bogdan Miś: Działo się (74)

2017-04-16.

[dropcap]K[/dropcap]olejny tydzień przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach po prostu ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

11 kwietnia

1908 – Urodził się Masaru Ibuka (żył 90 lat), który po wojnie wraz z drugim Japończykiem, Akio Moritą, założył niewielką firmę – właściwie warsztat naprawczy sprzętu radiowego, która po latach wyrosła w międzynarodową korporację SONY. Ibuka był także pionierem telewizji kolorowej. Od zarządzania firmą odstąpił w roku 1976 i powrócił do prac konstruktorskich. Jest ojcem walkmana i odtwarzacza płyt kompaktowych.

Kometa Halleya widoczna na Wielkanoc 1066 (Tkanina z Bayeux)

1986 – Tego dnia najbliżej Ziemi (w odległości 63 mln lm) znalazła się kometa Halleya, pierwsza zidentyfikowana kometa krótkookresowa. Niestety, wielu ludzi się mocno rozczarowało: była dość słabo widoczna.  Następnym razem odwiedzi nas w roku 2061.

2013 — Zmarł Hilary Koprowski (ur. 5 grudnia 1916 w Warszawie), polski lekarz, wirusolog i immunolog, od 1944 w USA; członek Polskiej Akademii Nauk, profesor nadzwyczajny w Thomas Jefferson University. Twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciwko wirusowi polio, wywołującemu chorobę Heinego-Medina. Warto przypomnieć, że szczepionkę Koprowskiego (dzięki jego osobistym staraniom uzyskaliśmy 9 mln dawek)  zastosowano masowo w Polsce, gdzie od 1951 roku notowano epidemię polio. Szczepionkę zastosowano w roku 1958, w ciągu pięciu lat problem w zasadzie przestał istnieć: liczba zgonów spadła z kilkuset rocznie do dwóch.

12 kwietnia

Union Jack – wygląd dzisiejszy. W skład flagi wchodzi czerwony krzyż świętego Jerzego (patrona Anglii) z białymi krawędziami i krzyż świętego Patryka (patrona Irlandii) wkomponowany w krzyż świętego Andrzeja (patrona Szkocji

1606Union Jack został ustanowiony wspólną flagą połączonych unią personalną Anglii i Szkocji.

1861 – Rozpoczęła się bitwa o Fort Sumter w Karolinie Południowej, pierwsze starcie wojny secesyjnej. Pomimo małej załogi Fort Sumter był uważany za nowoczesny i trudny do zdobycia. 12 kwietnia Konfederaci rozpoczęli ostrzał artyleryjski fortu, z którym obrońcy nie byli w stanie sobie poradzić. Major R. Anderson 13 kwietnia o 2:30 po południu zdecydował o kapitulacji. Unioniści opuścili ją następnego dnia. Żadna ze stron nie odnotowała strat w czasie walk.

1963 – Zmarł w wieku 72 lat Kazimierz Ajdukiewicz (ur. 12 grudnia 1890) – polski filozof i logik, reprezentant szkoły lwowsko-warszawskiej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk Do głównych zainteresowań badawczych Ajdukiewicza należały semiotyka, epistemologia i ogólna metodologia nauk. Przez wszystkie okresy rozwoju jego myśli bliski był mu antyirracjonalizm i empiryzm. Ajdukiewicz jest jednym z najważniejszych logików polskich. Jest autorem pierwszych w Polsce (1920) nowoczesnych sformułowań definicji dowodu, wynikania i twierdzenia.

13 kwietnia

1625 – Po raz pierwszy użyte zostało słowo mikroskop (w liście Johannesa Fabera z Bambergu w Niemczech do Federico Cesi, księcia Aquasparaty i założyciela włoskiej Accademia dei Lincei, prawdopodobnie pierwszego stowarzyszenia uczonych w historii).

Stanisław Ulam

1909 – Urodził się Stanisław Marcin Ulam (zm. 13 maja 1984) – polski i amerykański (obywatelstwo USA przyjął w 1943) matematyk, przedstawiciel lwowskiej szkoły matematycznej, współtwórca amerykańskiej bomby termojądrowej (nie przypadkiem schemat jej działania nosi nazwę konfiguracji Ulama-Tellera). Ma wielkie dokonania w zakresie matematyki (w topologii, teorii mnogości, teorii miary, procesów gałązkowych) i fizyki matematycznej. Ulam był także twórcą metod numerycznych, na przykład metody Monte Carlo. Był jednym z pierwszych uczonych używających w badaniach komputera.

1960 – Wystrzelono z przylądka Canaveral pierwszego amerykańskiego (wojskowego) satelitę nawigacyjnego Transit-1B który testował system nawigacji dla okrętów podwodnych przenoszących pociski balistyczne typu UGM-27 Polaris. Podczas tej misji po raz pierwszy wykonano powtórne odpalenie silnika rakietowego w przestrzeni kosmicznej i zademonstrowano przydatność satelity w nawigacji. Były to pierwsze próby systemu nawigacji satelitarnej Transit, którego następcą jest współczesny system GPS.

14 kwietnia

Christiaan Huygens

1629 – Urodził się Christiaan Huygens (zm. 8 lipca 1695) – holenderski matematyk, fizyk oraz astronom. Był jednym z twórców rachunku różniczkowego i całkowego a także pionierem rachunku prawdopodobieństwa. Na polu fizyki prowadził szereg prac dotyczących optyki. Sformułował zasadę Huygensa, która mówi o rozchodzeniu się fal w pobliżu przeszkód. Jego doświadczenia potwierdzały teorię o falowej naturze światła. Badał również zjawisko załamania światła w różnych materiałach.

1896 – W USA opatentowano płatki kukurydziane. Adwentyści Dnia Siódmego eksperymentowali ze zbożem w celu promocji wegetariańskiej diety, głównie pszenicą, owsem, ryżem i jęczmieniem. W 1894 roku dr John Harvey Kellogg, dyrektor Battle Creek Sanitarium w stanie Michigan umieścił płatki na liście w menu zakładu.

1956 – W Chicago zaprezentowano pierwszy magnetowid. Zbudowała go firma Ampex. Materiał był rejestrowany na taśmie magnetycznej o szerokości 2 cali (około 5,1 cm). Pierwszym programem, zarejestrowanym do późniejszego odtwarzania, były wiadomości telewizyjne. PO 9 latach pojawiły się modele do użytku domowego. Dziś praktycznie nie używany, odegrał wielką rolę w historii telewizji.

15 kwietnia

1765 – Zmarł Michaił Łomonosow, rosyjski uczony i wybitny poeta, prekursor chemii fizycznej, twórca Uniwersytetu Moskiewskiego (który dziś nosi jego imię). M. in. odkrył, że Wenus ma gęstą atmosferę, zapoczątkował nową gałąź wiedzy – chemię fizyczną, dowiódł fałszywości teorii flogistonu (dawna teoria spalania).

1858 – Urodził się Émile Durkheim (zm. 15 listopada 1917) – francuski filozof, socjolog i pedagog. Był profesorem w Bordeaux, gdzie w 1895 objął pierwszą w Europie katedrę socjologii, od 1902 wykładał na Sorbonie. Durkheim swoją teorią faktów społecznych w dużym stopniu określił zadania socjologów i z tego powodu jest nazywany „ojcem socjologii”.

Śmigłowiec Sikorsky’ego

1941 – Igor Ivan Sikorsky, słynny rosyjsko-amerykański konstruktor lotniczy wykonał osobiście pierwszy godzinny lot śmigłowcem swojej konstrukcji Vought-Sikorsky VS-300. Maszyna pozostawała w powietrzu 65 minut i 14,5 sekundy.

16 kwietnia

1894 – Urodził się Jerzy Neyman herbu Spława, polski i amerykański matematyk i statystyk. Twórca nowoczesnego pojęcia przedziału ufności, które wprowadził do teorii testowania hipotez statystycznych. Od 1938 przebywał w USA, gdzie został profesorem Uniwersytetu w Berkeley. Zm. 5 sierpnia 1981 roku.

Marie Maynard Daly

1921 – Urodziła się Marie Maynard Daly (przeżyła 82 lata), pierwsza Afroamerykanka, która uzyskała stopień doktorski z chemii (1947). Wniosła znaczący wkład w rozwój światowej biochemii.

1987 – Rząd USA zezwolił (jako pierwszy w świecie) na patentowanie wynalazków z dziedziny inżynierii genetycznej. Rok później opatentowano w USA mysz, szczególnie podatną na raka sutka, która posłużyła do testowania terapii przeciwnowotworowych.

17 kwietnia

Riccioli

1598 – W Ferrarze urodził się Giovanni Battista Riccioli, włoski astronom, jezuita, zwolennik teorii Kopernika (zm. 25 czerwca 1671 w Bolonii). Eksperymentował z wahadłami i spadkiem ciał. Wprowadził obowiązującą do dziś nomenklaturę w selenografii, czyli nauce o Księżycu.

1964 – Amerykanka GeraldineJerrie” Mock, z zawodu inżynier lotniczy, została pierwszą kobietą, która samotnie obleciała świat. Wylądowała w Columbus w stanie Ohio Podróż trwała 29 i-1/2 dnia z 21 przerwami.

1970 – Załoga statku Apollo 13 bezpiecznie wodowała na Pacyfiku po nieudanej misji księżycowej. Była to trzecia misja programu, z planowanym lądowaniem ludzi na powierzchni Księżyca. Eksplozja zbiornika z tlenem w module serwisowym nie tylko uniemożliwiła lądowanie na Księżycu, ale także spowodowała rozpoczęcie walki o życie załogi. Lot dowodzony był przez Jamesa A. Lovella. Dramatyczne wydarzenia misji zainspirowały filmowców z Hollywood do nakręcenia filmu „Apollo 13”, produkcji wysokobudżetowej i w gwiazdorskiej obsadzie (Tom Hanks jako Jim Lovell), który na ekrany kin wszedł w 1995.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje pochodzą z zasobów Wikipedii.

Print Friendly, PDF & Email

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com