Kolejny tydzień (9-15 stycznia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
9 stycznia
1431 – Przed kościelnym sądem biskupim w Rouen rozpoczął się proces Joanny d’Arc. Proszę sobie wyobrazic, że przyjaźniłem się z historykiem, który niemal poważnie mówił, że potem już nic ważnego nie zaszło…
Manat
1493 – Krzysztof Kolumb jako pierwszy Europejczyk ujrzał manaty, biorąc je za syreny. MANATY to inaczej lamantyny, brzegowce (Trichechidae) – rodzina wodnych ssaków łożyskowych z rzędu brzegowców. Zamieszkują przybrzeżne rejony zachodniej części Atlantyku, od Florydy po północną Brazylię oraz baseny Amazonki i Orinoko. Mogą osiągać długość 4 metrów, a ich masa dochodzi do 1 tony.
1793 – Francuz Jean-Pierre Blanchard wystartował z Filadelfii w pierwszy w historii Ameryki Północnej lot balonowy. Ciekawa rodzina, ci Blanchardowie.
10 stycznia
49 p.n.e. – Juliusz Cezar przekroczył na czele swej armii rzekę Rubikon w północnych Włoszech, rzekomo wypowiadając podczas przeprawy słowa: Alea iacta est (z łac. dosł. kostka została rzucona).
Emblemat szkoły Leonarda
1478 – Została założona szkoła malarstwa Leonarda da Vinci. Leonardo zaczerpnął z rzemiosła wikliniarskiego w Vinci pomysł na emblemat szkoły. Na podstawie jego projektów z 1500 r. wykonano serię sztychów przedstawiających skomplikowane splecione wzory z napisem pośrodku Academia Leonardi Vinci.
1863 – W Londynie otwarto pierwszą na świecie linię metra. Było parowe!
11 stycznia
1910 – Francuska ekspedycja odkryła Wyspę Charcota w Antarktyce. należącą do obszaru roszczeń Chile i Wielkiej Brytanii. Wyspa ma długość ok. 48 km i szerokość ok. 40 km. Jest cała pokryta lodem oprócz najwyższych szczytów.
1927 – Powstała amerykańska Akademia Filmowa, honorowa organizacja zawodowa zajmująca się promowaniem sztuki i wiedzy filmowej. W jej skład wchodzi ponad 6 tysięcy osób związanych zawodowo z filmem. Akademia znana jest na całym świecie przede wszystkim poprzez doroczne uroczystości wręczania Oscarów – Nagród Akademii Filmowej. Przyznaje również Studencką Nagrodę Akademii Filmowej.
Kanczendzonga
1986 – Jerzy Kukuczka i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Kanczendzonga. Jest to najwyższy punkt Indii, drugi co do wysokości szczyt w Himalajach, trzeci co do wysokości szczyt Ziemi.
12 stycznia
1673 – W Amsterdamie użyto po raz pierwszy wężów strażackich do gaszenia pożaru.
1907 – Urodził się Siergiej Pawłowicz Korolow (nazwisko czasem transkrybowane jako Koroliow lub Korolew, , zm. 14 stycznia 1966) – radziecki inżynier mechanik, konstruktor pocisków balistycznych, rakiet i statków kosmicznych, „ojciec” radzieckiej kosmonautyki. Jego nazwisko było tajemnicą państwową. Znany był tylko jako „główny konstruktor”. Dopiero po śmierci nekrolog w „Prawdzie” ujawnił jego kluczową rolę w programie kosmicznym. Został pochowany z honorami na Cmentarzu przy Murze Kremlowskim.
RMS Queen Mary 2
2004 – Największy statek pasażerski świata RMS Queen Mary 2 wyruszył w swój dziewiczy rejs. Jest to liniowiec transatlantycki, mierzący 345 m długości, 41 m szerokości i 72 m wysokości. Zbudowany w stoczni we Francji, ma 18 pokładów, w tym 14 pasażerskich. Budowa zajęła 22 miesiące i szacunkowo pochłonęła około 900 mln $. Statek może pomieścić 2695 pasażerów. Na statku pracuje 1253 członków załogi. Pasażerowie mają do dyspozycji teatr i kino na tysiąc widzów, największą pływającą bibliotekę, sześć restauracji (nie licząc barów i kawiarni), jedyne na świecie pływające planetarium oraz dyskotekę i kasyno.
13 stycznia
1898 – Francuski pisarz Émile Zola opublikował słynny list J’Accuse…! (Oskarżam!) w sprawie afery Dreyfusa. Przypomnijmy, że kpt. Dreyfus był francuskim Żydem, niesłusznie oskarżonym o zdradę na rzecz Prus i osadzonym na Wyspie Diabelskiej. Po latach został uniewinniony. Jego sprawa jest jedną z najsłynniejszych afer antysemickich XIX w.
1923 – Niedaleko Hawany w wyniku przymusowego wodowania łodzi latającej Aeromarine 75 należącej do Aeromarine West Indies Airways zginęły 4 osoby. Były to pierwsze ofiary śmiertelne w historii amerykańskich linii lotniczych.
Aparat fotograficzny Leica 1 z 1927 roku
2004 – Kodak ogłosił zakończenie produkcji aparatów małoobrazkowych. Pierwszym aparatem małoobrazkowym była Leica skonstruowana przez Oskara Barnacka w 1914 roku. Na dobre zaczęła się era fotografii cyfrowej.
14 stycznia
1897 – Szwajcar Matthias Zurbriggen zdobył Aconcaguę (6961 m n.p.m.) w argentyńskich Andach, najwyższy szczyt półkuli południowej.
Legenda światowej telewizji, Gene Shalit (w roku 1973)
1952 – Na antenie amerykańskiej stacji NBC zadebiutował pierwszy na świecie magazyn telewizji śniadaniowej Today. Stanowił wzór dla podobnych produkcji, które wkrótce zaczęły pojawiać się w innych stacjach telewizyjnych. Jest trzecim najdłużej emitowanym amerykańskim programem telewizyjnym. Początkowo ukazywał się jedynie od poniedziałku do piątku. W 1987 rozpoczęto niedzielne emisje (obecnie jedna godzina), a w 1992 – sobotnie (dwie godziny). W 2000 czas emisji w tygodniu roboczym uległ wydłużeniu do trzech godzin. Od 2007 program trwa cztery godziny. Pierwszym prowadzącym (1973–2011, też imponujący czas!) był urodzony w 1926 roku legendarny prezenter Gene Shalit.
2011 – Fizycy z Uniwersytetu Bolońskiego, Andrea Rossi i Sergio Focardi, zaprezentowali pierwszy reaktor do tzw. zimnej fuzji. Zimna fuzja (ang. cold fusion) – nazwa hipotetycznej metody fuzji jąder atomowych, którą dałoby się przeprowadzić w temperaturze znacznie niższej niż dla znanych obecnie reakcji termojądrowych. Jak dotychczas, reaktor nie działa. I chyba już nie zacznie. Ale co była sensacja, to była.
15 stycznia
1708 – Niemiec Johann Friedrich Böttger opracował recepturę europejskiej porcelany. Do tego momentu wyłącznie sprowadzano ją z Chin i była oczywiście monstrualnie droga.
1951 – Opublikowano Interlingua-English Dictionary, inicjując życie drugiego co do popularności języka sztucznego interlingua. Dzień 15 stycznia jest obchodzony przez środowisko jako Le die de Interlingua. Interlingua łączy słownictwo typowe dla języków romańskich z prostą, regularną gramatyką, co umożliwia zrozumienie jej przez miliony osób, korzystających zwłaszcza z takich języków jak hiszpański, włoski i rumuński, ale także pozostałych romańskich i w mniejszym stopniu z angielskiego. Według szacunkowych danych IALA, na naukę tego języka wystarczy 15 dni.
Papirus z Derveni
1962 – Pod Salonikami w Grecji odkryto Papirus z Derveni, najstarszy znany zachowany tekst literacki w Europie, (datowany na 340 p.n.e.). Jest to fragment traktatu teologicznego, będącego alegorycznym komentarzem do napisanego heksametrem wiersza orfickiego, którego autorem miał być sam Orfeusz. Prawdopodobnie tekst ten powstał w kręgu greckiego filozofa Anaksagorasa w drugiej połowie V wieku p.n.e.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
