05.03.2019
Kolejny tydzień (6-12 marca) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
Oto te fakty:
6 marca
1665 – W Londynie ukazało się pierwsze wydanie istniejącego do dzisiaj najstarszego na świecie anglojęzycznego czasopisma naukowego „Philosophical Transactions of the Royal Society”. W czasopiśmie publikowali tacy naukowcy jak: Isaac Newton, Michael Faraday i Karol Darwin.
Plakat z premiery Traviaty
1853 – W Wenecji odbyła się premiera opery La Traviata Giuseppe Verdiego.
1869 – Dmitrij Mendelejew (1834-1907) zaprezentował układ okresowy pierwiastków chemicznych. Tę datę trzeba uznać za początek nowoczesnej chemii.
7 marca
321 – Cesarz rzymski Konstantyn I Wielki wydał edykt ustanawiający niedzielę („dies Solis”) dniem wolnym od pracy w urzędach, rzemiośle i handlu, natomiast nie zakazujący pracy w rolnictwie. Zarządzenie zmieniało długość tygodnia (do tej chwili obowiązywał tydzień 8 dniowy, tzw. nundinae) i sankcjonowało przyjęty w chrześcijaństwie zwyczaj święcenia pierwszego dnia tygodnia (niedzieli).
Jedna z pierwszych fotografii Niépce’a: Widok z okna w Le Gras, 1826
1765 – Urodził się Joseph Nicéphore Niépce (zm. 5 lipca 1833) – francuski fizyk i wynalazca. Jeden z wynalazców fotografii (a dokładniej techniki dagerotypii), którą opracował wspólnie z Louisem Jacques’em Daguerrem. Wynalazek dagerotypu został ogłoszony przez Daguerre’a już po śmierci Niépce’a, w 1839 roku, który uważany jest za datę wynalezienia fotografii, mimo iż Niépce wykonał pierwsze trwałe zdjęcie kilkanaście lat wcześniej.
1912 — Francuski pilot Henri Seimet po raz pierwszy, bez międzylądowania, pokonał trasę Paryż-Londyn.
8 marca
Autograf Keplera
1618 – Niemiecki matematyk i astronom Johannes Kepler sformułował swoje trzecie prawo: stosunek kwadratu okresu obiegu planety wokół Słońca do sześcianu wielkiej półosi jej orbity (czyli średniej odległości od Słońca) jest stały dla wszystkich planet w Układzie Słonecznym.
1910 – W Kopenhadze, podczas II Międzynarodowego Zjazdu Kobiet Socjalistek, ogłoszono dzień 8 marca Międzynarodowym Dniem Kobiet. Nie jest to zatem, jak niektórzy sądzą, „wymysł bolszewicki”.
1979 – Przedsiębiorstwo Philips zaprezentowało płytę kompaktową (CD). W porównaniu do istniejących wówczas nośników danych dysk kompaktowy cechował się dużą pojemnością, niezawodnością oraz niską ceną.
9 marca
1776 – Opublikowano Bogactwo narodów (pełny tytuł: Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów) Adama Smitha. Dzieło jest uważane za pierwszą próbę naukowej analizy zjawisk ekonomicznych, a data jego wydania jest umownie przyjmowana za datę narodzin współczesnej ekonomii.
Godło hiszpańskiej inkwizycji. Budziło grozę przez stulecia.
1820 – Zniesiono inkwizycję hiszpańską (istniała od 1480 r.). Jej cechami wyróżniającymi były przede wszystkim wysoki stopień centralizacji i zależność od monarchii hiszpańskiej (a nie od papieża). Inkwizycja hiszpańska w niewielkim stopniu zajmowała się heretykami sensu stricto, lecz skupiała się na badaniu prawdziwości nawróceń dawnych wyznawców judaizmu i islamu lub szczerości wiary ich potomków, a ponadto czuwała nad przestrzeganiem zasad katolickiej moralności przez ogół wiernych. Słowem, coś robiła w swoich czasach coś możliwie najpaskudniejszego.
1959 – W Nowym Jorku zaprezentowano lalkę Barbie. Swoją drogą – jakim cudem to niesłychane bezguście i paskudztwo zrobiło taką karierę? Lud czasami zadziwia; jeszcze dobrze, gdy wybiera tylko lalkę…
10 marca
1831 – Utworzono francuską Legię Cudzoziemską. Jej dzieje stały się obiektem wielu dzieł literackich i filmowych. W Legii formalnie mogą służyć wyłącznie obywatele obcych państw. W praktyce jednak od 5% do 10% żołnierzy stanowią rodowici Francuzi, którzy po prostu przy rekrutacji kłamią. Legia słynie z twardych metod szkoleniowych i brutalnej dyscypliny. Ciekawostka: W Legii służył polski artysta rzeźbiarz i malarz, Xawery Dunikowski.
1876 – Alexander Graham Bell (szkocki naukowiec, wynalazca, z zawodu logopeda i nauczyciel muzyki) przeprowadził pierwszą rozmowę telefoniczną.
Almon Strowger
1891 – Almon Brown Strowger (1839 – 1902) – amerykański wynalazca i … przedsiębiorca pogrzebowy uzyskał patent na pierwsze urządzenie do automatycznego łączenia rozmów telefonicznych. Centrale systemu Strowgera do niedawna były w powszechnym użyciu.
11 marca
1544 – Urodził się Torquato Tasso, włoski poeta uważany za jednego z najwybitniejszych twórców włoskiego renesansu (zm. 1595). Najważniejszym osiągnięciem literackim Tassa, a zarazem „dziełem, które okazało się przyczyną jego udręki i chwały”, jest poemat epicki, Jerozolima wyzwolona, odwołujący się do dziejów pierwszej krucjaty (1096−1099).
Boris Karloff w roli tworu dr. Frankensteina w ekranizacji z 1931 roku
1818 – W Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Frankenstein Mary Shelley. Powieść doczekała się wielu przeróbek i adaptacji filmowych, których większość zniekształcała lub spłycała pierwowzór. Pierwsza ekranizacja powstała w 1910, najsłynniejsza – w 1931. Wbrew powszechnemu sądowi tych, którzy nie znają fabuły – Frankenstein to nie stworzony przez człowieka potwór, ale twórca tego monstrum.
1985 – Michaił Gorbaczow został wybrany na stanowisko sekretarza generalnego KC KPZR. Świat od tej daty zaczął się gwałtownie zmieniać.
12 marca
1824 – Urodził się Gustav Robert Kirchhoff (zm. 17 października 1887 – niemiecki fizyk, twórca prawa promieniowania cieplnego oraz praw dotyczących obwodów elektrycznych (pierwsze i drugie prawo Kirchhoffa). Razem z Robertem W. Bunsenem odkryli cez i rubid, wynaleźli spektroskop, a także opracowali metody analizy spektralnej.
Maria Taglioni, pierwsza odtwórczyni Sylfidy (1832).
1832 – W Paryżu odbyła się premiera baletu Sylfida, pierwszego baletu romantycznego. Nagle wszystkie wątki mitologiczne, dotąd tak modne, wydały się przestarzałe. Od tego momentu scena zaroiła się od gnomów, elfów, sylfid, willi i najad.
1986 – W zachodnioniemieckim Hanowerze rozpoczęły się pierwsze targi informatyczne CeBIT. W czerwcu 2018 r. odbyły się ostatnie – z powodu z roku na rok malejącej liczby wystawców i odwiedzających. 32 lata środowisko informatyczne gryzło palce (coraz słabiej): co oni tam pokażą w tym Hanowerze? Sic transit…
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.
