Kolejny tydzień…

…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

20 kwietnia

1303 – Został założony (przez papieża Bonifacego VIII) Uniwersytet La Sapienza w Rzymie, największy uniwersytet w Europie i jeden z największych na świecie, gdy chodzi o liczbę studentów (147 000). Jeden pracownik naukowy przypada tu na ok. 15 studentów.

1798 – Urodził się Sir William Edmond Logan (zm. 22 czerwca 1875) – znany XIX-wieczny kanadyjski geolog, członek Royal Society. Najwyższy szczyt Kanady, góra Logan, została nazwana na jego cześć. Był założycielem i pierwszym dyrektorem Kanadyjskiej Służby Geologicznej. Od jego nazwiska jeden z minerałów (odkryty w 1966 roku) nazywa się weloganit. Kanadyjskie Towarzystwo Geologiczne nadaje co roku nagrodę im. Logana. Jego rozprawa o geologii Kanady została uznana za jedną ze 100 najważniejszych książek w historii tego kraju.

Obraz zawierający budynek, zewnętrzne, trawa, podłożeOpis wygenerowany automatycznie — *Rodzinna Lewonieckich wywodziła się z Sokółki e woj. Podlaskim. Znajduje się tu pomnik poświęcony braciom-pilotom.*

1934 – Siedmiu radzieckich lotników, którzy uratowali załogę radzieckiego parowca SS Czeluskin zmiażdżonego przez lody w Arktyce, otrzymało po raz pierwszy tytuły Bohatera Związku Radzieckiego. Był wśród nich Polak z pochodzenia, oficer Armii Czerwonej Zygmunt Lewoniewski (ma na liście Bohaterów ZSRR numer 4). Lewoniewski zginął w 1937 roku podczas próby przelotu nad Biegunem Płn. z Moskwy do Fairbanks. Jego brat, Józef, był kapitanem Wojska Polskiego, znanym pilotem wojskowym, inżynierem i oblatywaczem. Także zginął w wypadku lotniczym w roku 1933.

21 kwietnia

Obraz zawierający niebo, zewnętrzne, przyroda, chmuryOpis wygenerowany automatycznie — *Okolice Bieguna Północnego. Zgódźmy się: istnieją ciekawsze widoki. A w każdym razie bardziej urozmaicone.*

1908 – Amerykanin Frederick Cook miał jako pierwszy osiągnąć Biegun Północny. Późniejsze obliczenia wykazały, że dotarł jedynie w jego pobliże. Teza o pierwszeństwie w zdobyciu bieguna została szybko zakwestionowana przez Roberta Peary’ego, którego zwolennicy (on z kolei miał być na biegunie w rok później) przeprowadzili czteromiesięczną kampanię prasową przeciw Cookowi, kwestionując jego wiarygodność. Z czasem także jego eskimoscy współtowarzysze zaczęli przyznawać, że wyprawa Cooka zawróciła wiele kilometrów przed biegunem. W tamtych latach była w tej kwestii kosmiczna wręcz awantura. W latach 50. ub., wieku zakwestionowano zresztą również osiągnięcie Peary’ego… Czyli kto w końcu zdobył ten Biegun? Niepodważalne jest to, że przeleciał nad nim w 1926 roku sterowcem Roald Amundsen.

1944 – Kobiety we Francji uzyskały prawo do głosowania. Tak, tak– właśnie wtedy. Dopiero!

1997 – Odbył się pierwszy kosmiczny pogrzeb. A właściwie – cztery na raz. Pochowani w Kosmosie na orbicie wokółziemskiej zostali: Gene Roddenberry (ur. 19 sierpnia 1921 – zm. 24 października 1991) – amerykański scenarzysta, i producent telewizyjny, twórca serialu Star Trek; Gerard K. O’Neill (ur. 6 lutego 1927 – zm. 27 kwietnia 1992) – amerykański fizyk, pracownik naukowy z Uniwersytetu Princeton; Krafft Arnold Ehricke (ur. 24 marca 1917 – zm. 11 grudnia 1984) – niemiecki inżynier rakiet napędowych oraz Timothy Leary (ur. 22 października 1920 – zm. 31 maja 1996) – amerykański pisarz, psycholog, profesor Harvardu. Dodajmy, że 31 lipca 1999 roku na Księżycu spoczęły prochy amerykańskiego astronoma Eugene Shoemakera.

22 kwietnia

1841 – Założono Mozarteum w Salzburgu w Austrii. To słynna uczelnia: Uniwersytet Mozarteum kształci na wydziałach instrumentów klawiszowych, instrumentów smyczkowych, dętych, szarpanych i perkusyjnych, zarówno w zakresie instrumentalistyki, jak i pedagogiki nauczania gry na instrumentach. Ponadto uniwersytet oferuje możliwość zdobycia renomowanego i solidnego wykształcenia aktorskiego.

1980 – Zmarł Aleksandr Iwanowicz Oparin, (ur. 2 marca 1894) – rosyjski biochemik i badacz roślin, dyrektor Instytutu Biochemii Akademii Nauk ZSRR, znany przede wszystkim ze swoich teorii na temat powstania życia. Postulował, że komórki wywodzą się z samoistnie formujących się koloidowych skupisk materii organicznej, tzw. koacerwatów. Uzupełniło to lukę w teorii powstania życia, jaka istniała pomiędzy formowaniem się materii organicznej z nieorganicznej a ewolucją prymitywnych komórek. Jego poglądy na ewolucję życia są w dużej mierze aktualne do dziś – chociaż zwolennicy „stworzenia” dostają białej gorączki.

1983 – Niemiecki tygodnik „Stern” zapowiedział opublikowanie nieznanych, obszernych pamiętników Adolfa Hitlera z lat 1932-1945. Zakupione za 9,9 mln marek pamiętniki okazały się fałszerstwem. Jedna z większych wpadek dziennikarskich w historii prasy.

23 kwietnia

1348 – Król Anglii Edward III ustanowił Order Podwiązki, jedno z najsłynniejszych odznaczeń na świecie. Ciekawe: Wielce Szlachetny Order Podwiązki (ang. The Most Noble Order of the Garter) – najwyższy order brytyjski i jeden z orderów domowych dynastii panującej, to dopiero trzecie w hierarchii odznaczenie brytyjskie. Wyższe miejsce zajmują Krzyż Wiktorii oraz Krzyż Jerzego. Pierwszymi kawalerami orderu było 24 towarzyszy rycerskich króla. Order otrzymało dwóch królów Polski: Kazimierz IV Jagiellończyk (1450) i Henryk III Walezy (1575), już jako król Francji.

1858 – Urodził się Max Karl Ernst Ludwig Planck (zm. 4 października 194) – niemiecki fizyk, teolog luterański, autor prac z zakresu termodynamiki, promieniowania cieplnego, energii, dyspersji, optyki, teorii względności, a przede wszystkim teorii kwantów. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki z 1918 roku. W roku 1900, pracując nad teorią promieniowania emitowanego przez ciało doskonale czarne, zmodyfikował prawo Wiena, wprowadzając do wzoru nową stałą fizyczną, nazwaną potem jego nazwiskiem. Koncepcja, zgodnie z którą energia może być emitowana tylko w określonych porcjach, zwanych kwantami, dała początek mechanice kwantowej.

1951 – Agencja Associated Press zaczęła korzystać z nowej usługi technicznej. Informacje były przesyłane za pomocą perforowanej papierowej taśmy. Na odbierającym końcu obwodu dziurkarka wytwarzała kopię perforowanej taśmy. Taśma mogła być następnie używana przez składarki. Tak powstał użytkowy dalekopis prasowy. Prace nad jego skonstruowaniem trwały od lat 70. XIX wieku. W Polsce w latach 1935-1939 opracowano własny model dalekopisu w Państwowych Zakładach Tele- i Radiotechnicznych, nie rozpoczęto jednak jego produkcji.

24 kwietnia

1704 – Ukazał się pierwszy numer „The Boston News-Letter”, pierwszej regularnie wydawanej gazety w brytyjskiej Ameryce Północnej.

1815 – Urodził się Anthony Trollope (zm. 6 grudnia 1882) – jeden z najważniejszych pisarzy angielskich ery wiktoriańskiej (może ktoś czytał Rodzinę Palliserów?) Trollope opisywał, jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają pieniądze.. Mało kto wie, że to właśnie on wynalazł… skrzynkę pocztową. Pierwsza została zainstalowana w roku 1852.

Obraz zawierający jednostka pływająca, transport, łódź, zewnętrzneOpis wygenerowany automatycznie — *Łódź Slocuma – SY Spray*

1895 – Kanadyjski żeglarz Joshua Slocum wyruszył z Bostonu na rybackiej łodzi typu jol o nazwie Spray w pierwszy udany samotny rejs dookoła świata. Wrócił ponad trzy lata później – 27 czerwca 1898 przybił do Newport w stanie Rhode Island. Opłynął samotnie cały świat, pokonując odległość 74 tys. km. Rejs opisał w książce Sailing Alone Around the World. W listopadzie 1909 wyruszył na Spray w rejs z rzeki Orinoko w kierunku Morza Karaibskiego, podczas którego zaginął.

25 kwietnia

C:\Users\Lenovo\AppData\Local\Microsoft\Windows\INetCache\Content.MSO\A053562F.tmp — Universalis Cosmographia

1507 – Niemiecki kosmograf Martin Waldseemüller na swej mapie Universalis Cosmographia po raz pierwszy użył nazwy Ameryka.

1719 – Ukazała się powieść Przypadki Robinsona Crusoe Daniela Defoe. Pokolenia się na niej wychowywały.

1792 – W tym samym dniu: Claude Joseph Rouget de Lisle napisał słowa i muzykę Marsylianki oraz wykonano pierwszy wyrok śmierci przy użyciu gilotyny.

26 kwietnia

1336 – Włoski poeta Francesco Petrarca zdobył szczyt Mont Ventoux (1912 m n.p.m., w innych źródłach 1909 m n.p.m.) – najwyższy szczyt grupy górskiej Baronnies we francuskich Prealpach Południowych, ok. 35 km na wsch. od Orange, we francuskim departamencie Vaucluse, co uznaje się za początek alpinizmu. Dlaczego akurat tak, przecież z pewnością inni ludzie przed nim wchodzili na wyższe góry? Otóż w jego opisie po raz pierwszy wspinaczka jest przedstawiona jako cel sam w sobie. Że nie wydarzenie jest tu ważne, ale relacja o nim? Cóż, to istota dziennikarstwa…

*Meteoryt L’Aigle (chondryt o wadze 37 kg)*

1803 – We Francji spadł meteoryt L’Aigle, pierwszy o potwierdzonym pochodzeniu pozaziemskim. Na miejsce spadku Francuska Akademia Nauk wysłała Jean-Baptiste’a Biota w celu zbadania zjawiska. Po raz pierwszy stwierdzono wtedy pozaziemskie pochodzenie meteorytów. Wcześniej zjawiska upadku „kamieni z nieba” traktowano bardzo sceptycznie.

1962 – Wystrzelono pierwszego międzynarodowego (amerykańsko-brytyjskiego) sztucznego satelitę Ariel 1. Jego zadaniem było badanie ziemskiej jonosfery i związków Słońca z jonosferą. Jego masa wynosiła 62 kg. Między 25 sierpnia a 9 listopada 1964 satelita zbierał dane równolegle z Explorerem 20. Zakończył misję 9 listopada 1964, na orbicie pozostawał bez aktywności do 24 maja 1976, potem spłonął w atmosferze.

Odczytań: 396