11.05.2022

W marcu 1968 roku za krytykę rosyjskiego cara na żądanie sowieckiego ambasadora przerwano w Teatrze Narodowym w Warszawie przedstawienia „Dziadów” Adama Mickiewicza. Rozpoczęły się wydarzenia, w których rezultacie Grażyna, prawnuczka zesłanych na Syberię powstańców styczniowych i ja, wyzwolony z zagłady przez obdartych żołnierzy sowieckich, opuściliśmy Polskę jako „marcowi emigranci”.

Ponad pół wieku później w Bostonie oglądamy na ekranie telewizyjnym ukraińską tragedię powstałą z obsesji nowego, rosyjskiego cara. Przypomina nam się wiersz , który był częścią ocenzurowanych „Dziadów”. Nazywał się „Do przyjaciół Moskali”.

… Innych może dotknęła sroższa niebios kara,
Może kto z was urzędem, orderem zhańbiony,
Duszę wolną na wieki przedał w łaskę cara
I dziś na progach jego wybija pokłony.
Może płatnym językiem tryjumf jego sławi
I cieszy się ze swoich przyjaciół męczeństwa;
Może w ojczyźnie mojej moją krwią się krwawi
I przed carem jak z zasług chlubi się z przeklęstwa.
Jeśli do was, zdaleka, od wolnych narodów
Aż na północ zalecą te pieśni żałosne
I odezwą się z góry nad krainą lodów:
Niech wam zwiastują wolność, jak żórawie wiosnę!

Marian Marzyński

Polski i amerykański dziennikarz, reżyser filmowy i scenarzysta. Ur. 12 kwietnia 1937, zmarł 4.04.2023. Mieszka stale w USA. Album autobiograficzny Mariana Marzyńskiego KINO-Ja. ŻYCIE W KADRACH FILMOWYCH jest do nabycia w księgarni internetowej UNIVERSITAS i w sklepach taniej książki.  

Witryna Marzyńskiego LIFE ON MARZ

Więcej w Wikipedii