07.02.2023
Kolejny tydzień…
…przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.
Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.
8 lutego
1865 – Prekursor genetyki Gregor Mendel (1822-1884) podczas posiedzenia lokalnego towarzystwa naukowego w Brnie zaprezentował sformułowane przez siebie reguły przekazywania cech dziedzicznych. Był zakonnikiem, opatem zakonu augustianów w Brnie na Morawach. Znaczenie obserwacji Mendla nie zostało docenione aż do przełomu XX wieku, kiedy ponowne „odkrycie” prawideł przez niego obserwowanych zapoczątkowało powstanie nowej dziedziny nauki – genetyki.
1867 – Ustanowiono Monarchię Austro-Węgierską. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Istniały 51 lat. Miały bardzo ciekawy, ale skomplikowany ustrój polityczny. Nie były satrapią.
1971 – Uruchomiono pierwszy całkowicie elektroniczny system obrotu papierami wartościowymi, czyli NASDAQ (ang. National Association of Securities Dealers Automated Quotations) – giełdę papierów wartościowych w Stanach Zjednoczonych, z filiami w Kanadzie, Chinach, Japonii i Dubaju.
9 lutego
1855 – W nocy z 8 na 9 lutego na pokrywie śnieżnej w angielskim hrabstwie Devon pojawiły się tzw. odciski stóp diabła. Niewyjaśniony do dziś fenomen polegał na pojawieniu się na śniegu dziwnych tropów w kształcie odwróconej litery U. Trop tych śladów miał 40-100 mil (65-170 km) długości i tworzył kręte linie. Szerokość śladów miała od 1,5 do 2,5 cali (3,75 do 6,25 cm), odstępy między nimi wynosiły ok. 8 cali (20 cm). Tworzyły pojedynczą linię, jakby zostawiała je istota dwunożna. Co więcej, widoczne były nawet na stromych dachach domostw i szczytach charakterystycznych dla południowo-zachodniej Anglii murków granicznych. Ot, ciekawostka. Jedno z wyjaśnień: ślady były dziełem doskonale zharmonizowanych wysiłków siedmiu rodów cygańskich, posługujących się czterystoma parami szczudeł zakończonych butami o rozmiarze 27! Celem ich obrzędowego tańca było odstraszenie złych duchów Didekai i Piki i przepędzenie ich z okolicy.
1895 – W Holyoke (Massachusetts) odbył się pierwszy mecz siatkówki, gry wymyślonej przez Williama G. Morgana, nauczyciela wychowania fizycznego w miejscowej szkole YMCA. A wiele osób myśli, że wszystkie gry zespołowe wymyślili Anglicy…
1900 – Amerykanin Dwight Davis (1879 – 1945), ufundował nagrodę dla zwycięzców międzynarodowych zawodów drużyn męskich w tenisie, znaną od tej pory jako Puchar Davisa. Davis jako polityk był sekretarzem wojny w rządzie prezydenta Calvina Coolidge’a (1925–1929) oraz gubernatorem generalnym Filipin (1930–1932). Osiągał również liczne sukcesy jako tenisista. W 1901 roku para Davis–Ward osiągnęła finał Wimbledonu. W latach 1898–1901 znajdował się w czołowej dziesiątce zawodników amerykańskich (nr 2. w USA w 1899 i 1900 roku).
10 lutego
1863 – Amerykanin Alanson Crane opatentował gaśnicę.
1902 – Urodził się Walter Houser Brattain (zm. 13 października 1987) – fizyk amerykański, który wspólnie z Johnem Bardeenem i Williamem Shockleyem (kierownikiem projektu) opracował w roku 1947 tranzystor, za co otrzymał w roku 1956 Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.
1958 – Sygnały radarowe odbite od planety Wenus zostały zarejestrowane przez inżynierów MIT w Lincoln Laboratories. Wyniki zostały potwierdzone przez innych badaczy i razem doprowadziły do znacznie dokładniejszego określenia wartości jednostki astronomicznej (AU), średniej odległości Ziemi od Słońca. Nowa wartość AU, 149.600.000 km została przyjęta na walnym zgromadzeniu Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Hamburgu (1964).
11 lutego
1482 – Hiszpański dominikanin Tomás de Torquemada (1420-1498) otrzymał nominację na inkwizytora. Wkrótce stał się uosobieniem zbrodni tej instytucji. Słynął z ascetyzmu i okrucieństwa. Ocenia się, że inkwizycja posłała na stos w Hiszpanii do roku 1530 od 2 do 8 tysięcy ludzi.
1809 – Amerykanin Robert Fulton (1765-1815) opatentował statek parowy. Pierwszym konstruktorem parowca był jednak francuski arystokrata, markiz Claude de Jouffroy d’Abbans (1751–1832), który zbudował łódź z napędem kołowym (bocznokołowiec), napędzaną maszyną parową. Wynalazca nazwał łódź Pyroscaphe (ognisty statek) i pomyślnie przeprowadził na rzece Saona próby.
1970 – Japonia umieściła na orbicie okołoziemskiej swego pierwszego sztucznego satelitę Ohsumi. Dzięki temu Japonia stała się czwartym w historii krajem na świecie dysponującym własną rakietą nośną. Statek miał kształt kuli o średnicy 50 cm połączonej ze ściętym stożkiem. Całość mierzyła około 1 metra długości. 5184 ogniw słonecznych dostarczało średnio 10,3 W energii elektrycznej.
12 lutego
1884 – Amerykanin Lewis Waterman opatentował wieczne pióro.
1899 – Hiszpania sprzedała Niemcom swoje kolonie na Pacyfiku: Karoliny, Mariany Północne i Palau. Wielkiego interesu Niemcy nie zrobili… Chyba Hiszpanie lepiej wyszli na tym handlu.
2001 – Amerykańska sonda kosmiczna NEAR Shoemaker wylądowała na planetoidzie (433) Eros. Była pierwszą sondą wchodzącą w skład programu NASA o nazwie Discovery. Było to pierwsze w historii lądowanie statku kosmicznego na powierzchni planetoidy. Otrzymaliśmy 69 doskonałych zdjęć.
13 lutego
1858 – Richard Francis Burton i John Hanning Speke jako pierwsi Europejczycy dotarli do jeziora Tanganika. Pomyśleć: to przecież stosunkowo niedawno, to już wiek „pary i elektryczności”, druga połowa – a tak mało jeszcze znaliśmy naszą planetę…
1895 – Bracia Auguste i Louis Lumière otrzymali patent na kinematograf (inaczej mówiąc, aparat projekcyjny). Początek kina.
1934 – Na Morzu Czukockim zatonął unieruchomiony i zmiażdżony przez lód radziecki parowiec SS Czeluskin. 110 osób będących na pokładzie zeszło na zamarznięte morze, skąd ewakuowano ich drogą lotniczą. Jednym z członków ekipy ratowniczej był słynny Polak, oficer Armii Czerwonej Zygmunt. A. Lewoniewski – jeden z pierwszych (numer 4 Złotej Gwiazdy) Bohaterów Związku Radzieckiego. Jego rodzony brat był dla odmiany oficerem lotnictwa Wojska Polskiego.
14 lutego
1803 – Prezes Sądu Najwyższego USA John Marshall ogłosił, iż jakakolwiek uchwała Kongresu, która byłaby sprzeczna z konstytucją, nie ma mocy prawnej. Ważna i mądra decyzja, stanowiąca podwalinę ustroju demokratycznego nie tylko w USA.
1896 – Teodor Herzl (węgierski dziennikarz, 1860-1904) opublikował traktat Państwo Żydowskie, który stał się podstawą ideologiczną syjonizmu, czyli ruchu politycznego i społecznego, dążącego do odtworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenach starożytnego Izraela.
1929 – W tzw. masakrze w Dzień św. Walentego w Chicago banda Ala Capone’a dokonała zbiorowego morderstwa na członkach rywalizującego z nimi gangu Bugsy’ego Morana. Motyw licznych filmów gangsterskich. Tak też czasami wchodzi się do historii kultury.
Wyszperał
Bogdan Miś
Wszystkie ilustracje i informacje zaczerpnięto z zasobów Wikipedii oraz witryny Today In Science History.
Opinie i komentarze autora.
PP Komentatorów prosimy, by uwzględnili fakt, że wszystkie komentarze są czytane przez moderatora. Niektóre są publikowane natychmiast, inne nie; reguluje to system automatycznie zgodnie ze swoimi regułami. Wielokrotne wpisanie tego samego komentarza nic nie daje: musi on tak czy tak poczekać na zatwierdzenie. Może to oznaczać oczekiwanie na efekt nawet 24 godziny.
