Eugeniusz Noworyta: Przejścia graniczne

27.12.2023

Każde trochę inne, ale wszystkie osadzone w otaczającej nas rzeczywistości po wyborczym zwycięstwie demokratycznego obozu.

Na polsko – ukraińskiej granicy coś niewyobrażalnego w warunkach trwającej tam wojny o przetrwanie: blokada transportu drogowego przez polskich przewoźników zagrożonych w swojej egzystencji przez konkurencję tańszej, ukraińskiej oferty, wynikającej także z ulgowej taryfy przyznanej Ukrainie przez Polskę i Unię Europejską. Niełatwa sytuacja, bo trzeba ją rozwiązać sprawiedliwie z uwzględnieniem konkretnych interesów i wymogów solidarności. Takie wysiłki podejmuje już nowy rząd Donalda Tuska.

Ale kłopot jest również na granicy polsko – niemieckiej. To z kolei przywrócenie kontroli granicznej przez Niemcy zaniepokojone przypływem nielegalnych emigrantów przedostających się przez rzekomo szczelną polską zaporę na granicy z Białorusią. W tle jest większy problem: europejski pakt emigracyjny i jego realizacja w sposób umożliwiający społeczną akceptację i nie dający prawicowej opozycji paliwa do atakowania rządu i niszczenia do niego zaufania.

Graniczne sytuacje narastają też w polityce wewnętrznej, zwłaszcza w trwającej obecnie batalii o odpartyjnienie mediów i przywrócenia im publicznego charakteru. Nowy rząd przystąpił do rozwiązywania problemu, dla którego nie było dobrego wyjścia: pozostawienie dotychczasowego stanu było wykluczone, ponieważ antyrządowe publiczne radio i telewizja groziły paraliżem władzy, natomiast konieczne zmiany, w drodze ustawowej, blokowało potencjalne ( a teraz już faktyczne ) weto prezydenta. Do pokonania tej przeszkody wybrano rozwiązanie na granicy prawa korzystając z kodeksu prawa handlowego do wymiany zarządów mediów publicznych i nadania im nowego kształtu. Wytrwanie w tym zamiarze i rzeczywiste przekształcenie publicznych publikatorów z propagandowych w informacyjne uchroni nową władzę od zarzutu ich zawłaszczenia w drodze budzącej prawne wątpliwości operacji.

Innym obszarem obfitującym w przejścia graniczne jest przywracanie praworządności w sądach, prokuraturze i polityce kadrowej; tam też trzeba działać rozważnie, aby ustrzec się od zarzutu, że zmiany prowadzone są bezprawnie. Ale zmiany, jak w mediach, są konieczne, a zasieki ustawione przez poprzednie władze są rozbudowane i mają swych strażników w osobie prezydenta oraz Trybunału Konstytucyjnego i wielu innych państwowych instytucji. Oznacza to, że oprócz stanowczośći i determinacji dla powodzenia transformacji potrzebna będzie umiejętność poruszania się w materii prawnej, świadomie zagmatwanej przez poprzedni rząd.

Gigantycznym zadaniem wydaje się stworzenie przesłanek do pojednania narodu, strategicznego celu deklarowanego przez demokratyczną koalicję. To przejście graniczne będzie najtrudniejsze, ale konieczne, aby usunąć mur dzielący Polaków, główne narzędzie w walce o władzę radykalnej prawicy i populistów.