Bogdan Miś: Działo się (159)

Print Friendly, PDF & Email

27.11.2018

Kolejny tydzień (27 listopada – 3 grudnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

27 listopada

1826 – Angielski aptekarz John Walker wynalazł zapałki rozpalane poprzez potarcie o draskę.

1895 Alfred Nobel ufundował nagrodę swojego imienia.

Mars3 iki.jpg

Orbiter stacji Mars 2 (i Mars 3, był identyczny)

1971 – Lądownik radzieckiej sondy Mars 2 jako pierwszy ziemski aparat dotknął powierzchni Marsa. Z powodu twardego lądowania uległ uszkodzeniu i nie przekazał żadnych danych. Do dziś podjęto 38 prób wysłania sondy w kierunku Marsa. Z powodu sporej liczby nieudanych misji, przyrównuje się czasami przestrzeń w pobliżu Marsa do Trójkąta Bermudzkiego. Mimo to Mars jest najlepiej poznaną (poza Ziemią) planetą Układu Słonecznego.

28 listopada

1414 – Podczas soboru w Konstancji został aresztowany pod zarzutem herezji czeski duchowny i bohater narodowy Jan Hus. Źle się to dla niego skończyło: 6 lipca następnego roku katolicy puścili go z dymem. To był niegdyś ich ulubiony sposób kończenia dyskusji teologicznych.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/Nancy_Viscountess_Astor_by_John_Singer_Sargent.jpeg

Lady Astor, obraz Johna Singera Sargenta, 1909

1919 Nancy Astor jako pierwsza kobieta została wybrana do brytyjskiej Izby Gmin (właściwie pierwszą wybraną była Constance Markiewicz, która jednak jako irlandzka nacjonalistka odmówiła złożenia przysięgi poselskiej). Urodziła się w Ameryce. Przyjechała do Wielkiej Brytanii jako młoda kobieta po rozwodzie z pierwszym mężem. Powtórnie wyszła za mąż za bogatego polityka i magnata prasowego Williama Waldorfa Astora.

1933 – Amerykański fizyk i konstruktor Robert J. Van de Graaff zakończył budowę generatora własnego projektu, który był w stanie wytworzyć napięcie 7 000 000 V. Prawdziwa fabryka piorunów; widziałem to w działaniu, robi wrażenie.

29 listopada

1781 – Załoga płynącego na Jamajkę brytyjskiego statku niewolniczego Zong wyrzuciła za burtę 133 Afrykanów w celu uzyskania odszkodowania za niewolników „zaginionych na morzu”. Różne rzeczy ma na sumieniu „cywilizacja białego człowieka”.

1814 – W Londynie po raz pierwszy na świecie rozpoczęto drukowanie dziennika „The Times” na cylindrycznej maszynie konstrukcji Friedricha Koeniga. Zaczęła się nowa epoka w dziejach prasy.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/45/BusterJangle-Easy.jpg

Operacja „Easy”, poprzedzająca o 2 tygodnie „Uncle”. Odpalono wtedy 31 kT, bombę zrzucono z samolotu.

1951 – Na poligonie w Nevadzie przeprowadzono pierwszą amerykańską podziemną próbę jądrową. Operacja miała kryptonim „Uncle”, bomba miała moc 1,2 kilotony. Odpalono ją 17 m pod ziemią.

30 listopada

1829 – Otwarto Pierwszy Kanał Wellandzki omijający wodospad Niagara (po pięciu latach budowy). Był to pierwszy z serii pięciu wielkich projektów budowlanych, wynikiem których były kanały łączące jezioro Ontario i jezioro Erie. Prace trwały od roku 1824 do 1829 i od 1831 do 1833.

Ilustracja

1911 – Prezydent Meksyku Francisco Madero jako pierwsza głowa państwa na świecie odbył lot samolotem. Ale w ogóle to nie miał szczęścia w życiu ani w prezydenturze: pierwsi przeciw jego rządom zbuntowali się chłopi, niektóre jego reformy i posunięcia nie podobały się także w kręgach wojskowych. 18 lutego 1913 został obalony przez Victoriano Huertę, cztery dni później zamordowano go na rozkaz prezydenta-uzurpatora. Polityka bywa niebezpieczna dla życia, tylko mało który polityk bierze to pod uwagę…

1954 – W miejscowości Sylacauga w amerykańskim stanie Alabama 31-letnia Ann Hodges została trafiona meteorytem. Jest to jedyny udokumentowany przypadek podobnego zdarzenia.

1 grudnia

1607 – Wykonano pierwszy wyrok śmierci w brytyjskich koloniach w Ameryce Północnej. Radny George Kendall z pierwszej stałej osady kolonistów angielskich Jamestown został rozstrzelany za szpiegostwo na rzecz Hiszpanii.

1783Jacques Alexandre Charles Nicolas Robert odbyli drugi w historii wolny lot balonem i zarazem pierwszy przy użyciu balonu wypełnionego wodorem. Zdaje się, że nie wiedzieli czym naprawdę ryzykują: wodór łatwo wybucha i pali się. A Charles to wielki francuski fizyk, który sformułował słynne prawo Charles’a oraz pierwszą wersję prawa Gay-Lussaca. Nie ptrzytoczę ich, bo wszyscy uczyliśmy się tego w szkole. Że co, nie pamiętają państwo? A to przepraszam, proszę zajrzeć do Wikipedii.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/Great_train_robbery_still.jpg

Justus D. Barnes strzelający do kamery, scena końcowa filmu

1903 – Premiera pierwszego w historii westernu Napad na ekspres w reżyserii Edwina Portera; właśnie na podstawie tego filmu powstał ten gatunek filmowy. W tym filmie wystąpił pierwszy kaskader w historii kina Frank Hanaway, który był dawnym kawalerzystą armii USA. Nie był to długi film: 12 minut. Do obejrzenia tutaj.

2 grudnia

1763 – W Newport w stanie Rhode Island otwarto pierwszą synagogę na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych.

1934 – Dzień po zabójstwie pierwszego sekretarza komitetu leningradzkiego i członka Biura Politycznego Komitetu Centralnego WKP(b) Siergieja Kirowa, w ZSRR został ogłoszony dekret o terrorze, przewidujący tryb przyspieszony w sprawach o „akty terrorystyczne”, ich przygotowanie, podżeganie i pomocnictwo. Jednocześnie wyroki śmierci na skazanych w tych sprawach miały być wykonywane bezzwłocznie. Tak usankcjonowano terror… państwowy.

Ilustracja

Enrico Fermi

1942 – Włoski fizyk Enrico Fermi (1901-1954) uruchomił w Chicago pierwszy reaktor jądrowy. W ostatnich latach życia był wraz ze Stanisławem Ulamem inicjatorem pierwszych doświadczeń komputerowych. Noblista 1938. Przeniósł się w tymże roku do USA, bowiem jego żona miała „niewłaściwe pochodzenie”.

3 grudnia

1591 – 101 piwowarów z Hamburga podpisało pierwsze na świecie ubezpieczenie majątkowe. Poszkodowany w ewentualnym pożarze miał otrzymać od pozostałych sygnatariuszy po 10 talarów.

1740 – Papież Benedykt XIV ogłosił pierwszą w historii encyklikę Ubi primum. Encyklika to orędzie, pismo napisane przez papieża, skierowane do biskupów i do wiernych. Tematy poruszane w encyklikach odnoszą się do spraw doktrynalnych i organizacyjnych o charakterze ogólnokościelnym. Pewno Państwo – jak ja – myśleli, że papieże tak od zawsze? A tu – figa.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Lochkarte_2.jpg/1024px-Lochkarte_2.jpg

Jedna z maszyn Holleritha, sorter kart perforowanych

1896Herman Hollerith założył Tabulating Machine Company (obecnie – od 1924 roku – IBM) z kapitałem początkowym 100 tysięcy USD. Przedsiębiorstwo wprowadziło na rynek 1000 akcji o nominale 100 USD każda; Hollerith zachował dla siebie 502 akcje. W 1911 roku sprzedał przedsiębiorstwo (do tego czasu wyprodukowało ono setki maszyn liczących). Moim zdaniem, Hollerith zainaugurował tym samym Erę Cyfrową w przemyśle i biznesie, choć wtedy nikt nie miał o tym pojęcia. Hollerith uzyskał łącznie w ciągu swego życia 38 patentów i osiągnął liczący się osobisty sukces finansowy. Nigdy jednak nie zainwestował w IBM ani jednego dolara.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii.
Opinie i komentarze autora.

VN:F [1.9.22_1171]
Oceń artykuł
Rating: 8.3/10 (4 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +5 (from 5 votes)
Bogdan Miś: Działo się (159), 8.3 out of 10 based on 4 ratings

Jedna odpowiedź

  1. Stary outsider 2018-11-27

Odpowiedz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com